زندگی نامه ابوعلی سینا

[AniS_BaRDi]

مرد میانسالی که روی سرش کلاه شاپو گذاشته بود به سرعت از میان غوغای باران پاییزی از خیابان شلوغ و خیس گذشت و در حالیکه یقه پالتو اش را برای جلوگیری از نفوذ باران محکم چسبیده بود به داخل مغازه عطاری چپید. از زیر سقف بلند مغازه، نور کمرنگ چراغی سوسو می زد و در میان تلالو زردرنگِ پراکنده نور، غبار ِ برخاسته از داروهای گیاهی و عطریات، رقص کنان روی شعاع های نور پرواز می کرد. مرد نگاهی به کارگر مغازه انداخت که مشغول پیچیدن بسته های دارو بود. نگاه را از روی صورت او چرخاند تا طبقه بالا را نگاه کند و در حین این خیزش ِ نگاه پرسید: چی می پیچی محمد؟...
- سلام آقا... سُنبل الطیب می پیچیم...
- اوستات هست؟...
- هست آقا... اون بالا نشسته با آقا افشین شطرنج بازی می کنه...
روی پله های فولادی گام برداشت و طنین ِ برخورد ِ چکمه هایش صدای فلز را بلند کرد...
- سلام رفیق!...
- به به به... ببین کی اومده... چه طوری مرد بزرگ؟
مرد کلاه شاپو را از سر برداشت و پالتو را از تن کند. صاحب مغازه سبیل های سربالایش را بالا تر داد و لبخند زد، طوری که سبیلش اجازه داد فقط دو دندان بزرگ جلویی اش معلوم شود. دستش را به جیب جلیقه اش برد و سمت مردِ سوم ِ حاضر که انگار از آن دو نفر کم سن و سال تر بود برگشت و گفت: از دوستان قدیمی من... رفیق همیشگی ام... مهرداد...
و به سمت مرد برگشت و گفت: همکار مغازه بغلی... افشین... متبحر در بازی کردن شطرنج...
- ارادتمند شما...
- خوشوقتم...
صاحب مغازه پشت میزش نشست و گفت: بشین... بشین ببنیم چه عجب از این طرفا...
- من مزاحم بازی شما نمی شم...
- نه نه اصلاً مزاحم نیستی... اتفاقاً بازی ما تموم شده بود. فقط اگه اجازی بدی من افشین رو تا دم در بدرقه کنم و برگردم... تا اون موقع هم تو خودتو کنار بخاری گرم کن... مثل موش آبکشیده شده ای مرد!
مرد به احترام شخص ترک کننده نیم خیز شد و دوباره سر جایش نشست...
نگاهش را روی اشیاء اطاق چرخاند. از گرامافون قدیمی روی رادیو، از رادیو روی بطری های پر از عرقیات گیاهی، روی بانکه های پر از داروهای معطر و خشک شده، روی کتابخانه کوچک اما غنی... نگاهش روی این ها چرخید و آن گاه روی نقاشی بزرگی که به سینه دیوار چسبیده بود متوقف ماند... نگاهش با تردید خیره ماند و آنگاه سُر خورد به پایین نقاشی... آنجا که نوشته بود: الشیخ الرئیس ابو علی سینا...
کارگر مغازه با سینی نقره از پلکان بالا آمد و استکان کمرباریک گل گاوزبان را به سوی مرد دراز کرد. مرد دست را به سمت نعلبکی برد و در حالیکه بوی دل انگیز نوشیدنی گرم را استشمام می کرد از میان پنجره به شب تاریک بارانی چشم دوخت... کمی گذشت...
- ببخشید مهرداد جان... ببخشید که معطل شدی... خب چه خبر بگو ببینم چی شد که یادی از ما کردی؟
مرد جرعه ای از گل گاوزبان سر کشید و گفت: می بخشی که این قدر کم بهت سر می زنم، گفتم یه سر بیام پیشت هم یه سری بهت زده باشم... هم اینکه... هم اینکه بتونم این تصویر روی دیوار رو دوباره ببینم...
سر فروشنده چرخید به سمت تصویر بوعلی و با خنده پرسید: این تصویر؟... خب مگه تا به حال ندیده بودیش؟...
- دیده بودمش. اما با بی توجهی گذشته بودم. راستش رو بخوای... چند وقت پیش بد جوری مریض شده بودم. کارم به بیمارستان کشیده بود.
فروشنده با ناباوری گفت: آه خدای من... پس چطور من با خبر نشدم...
- مثل یک توّهم بود. نفهمیدم چطور مریض شدم و بعدش خوب شدم. انگار چیزی داشت وجودمو از تو می خورد. شاید باورت نشه اما هنوزم نمی دونم مریضیم چی بوده؟... مرض قند... بیماری گوارشی... سوء هاضمه... اختلال حواس... به همه این ها فکر کردم... اما دیدم چه فایده... حالا که خوب شدم چه دلیلی داره که بدونم چم بوده... هیچ وقت دلم نخواست از اون کسی که منو خوب کرده بپرسم...
فروشنده با تعجب گفت: اما این عکس...
- این عکس... راستشو بخوای شب قبل از خوب شدنم خواب عجیبی دیدم خواب که چی بگم... من در واقع بیهوش بودم نه خواب... گذر این ایام برام گذشته رو غیر قابل باور کرده... راستشو بخوای هنوز مطمئن نیستم که کی حال منو خوب کرده...
فروشنده دستش را به زیر چانه برد و پرسید: متوجه نشدم... این تصویر چه ارتباطی با مریضی و بهبود تو داشته...
- فکر کنم بهتره برات خوابمو تعریف کنم تا همه چیزو بفهمی... حالا یه بار به تصویر پشت سرت نگاه کن تا شروع کنم...
فروشنده انگار که به دنبال چیز ندیده ای در تصویر بو علی می گردد به سمت دیوار برگشت. مرد هم به پشتی صندلی تکیه داد و به بو علی سینا چشم دوخت...

***

آغاز فلسفه اسلامی...
و کمی قبل تر...

مرد متفکر یونانی در باغ بزرگ زیتون راه می رفت و چیزی زیر لب زمزمه می کرد. انگار داشت مسئله ای را برای خود توضیح می داد. می خواست خود را قانع کند و از برهان خویش به قبول واقعیت برسد...
ارسطو بود که در باغ بزرگ زیتون روی اندیشه های بزرگ خویش ((مَشی)) می کرد... چنین سیر کردنی بر روی تفکرات در قرون بعدی آن قدر رشد کرد و بالید تا فلسفه ((مشّاء)) را بنیان نهاد...
اکنون قرن ها گذشته است. ((معلم اولی)) همچون ارسطو آمده و در بیان حقایق کوشیده است. قرن ها بعد در پی او ((معلم ثانی)) حکیم ابونصر فارابی فلسفه استدلالی حکمای یونان را تحکیم بخشیده است و با افزودن رابطه علی و معلولی بر لزوم وجود برهان در حل مسایل فکری و وجودی تاکید کرده است. فلسفه اسلامی شکل گرفته است و حالا حکیمی از راه رسیده است از شهر بخارا تا دری تازه بروی علوم عقلی بگشاید... حکیم بوعلی سینا...
...
- حضرت والا!... این کتاب را از من بخرید... به قیمت ارزان می فروشم...
بوعلی اعتنایی نکرد و راه خود را ادامه داد.
- فقط به سه درهم می فروشم جناب شیخ. صاحب کتاب به پول نیاز دارد...
بوعلی عنوان کتاب را از نظر گذراند: شرحی بر مابعدالطبیعه ارسطو... اثر ابونصر فارابی...
بوعلی دست در آستین برد و سه درهم به فروشنده داد و کتاب را خرید. هنوز چند قدم بیشتر دور نشده بود که متوجه معجزه روی داده شد...
... بارها و بارها کتاب مابعدالطبیعه را خوانده بودم. اما از آنچه ارسطو در کتاب خویش بیان می کرد کلمه ای دستگیرم نمی شد. چهل بار کتاب را خواندم به طوری که عبارات آن در حافظه ام باقی ماند اما معانی آنها بر من روشن نشد. تا اینکه شرح فارابی از مابعدالطبیعه ارسطو را از فروشنده دوره گرد خریدم. به محض این که آن را خواندم معانی آن بر من روشن شد... خدا را شکر کردم ... چرا که از خود مایوس شده بودم و فکر می کردم راهی برای ورود به این کتاب نیست...
کتاب را همچون گوهری در میان دست هایم می فشردم و مراقبش بودم. کوچه و بازار شلوغ بود. ازدحام جمعیت کلافه کننده بود. می خواستم هرچه زودتر به منزل برسم و ادامه تالیفاتم را پی بگیرم.
در طول راه به بزرگی دنیا فکر کردم. به اینکه در هر گوشه ای از این دنیا کسی هست با درد و مشکل و گرفتاری خویش... و هر کس برای ادامه زندگی خود می کوشد... اما کیست که به مفهوم ((چرایی)) زندگی خویش بیندیشد... هیچ کس به این فکر نمی کند که ((چرا هستم))... بلکه می اندیشد ((حالا که هستم چه کنم که همیشه باشم))... بدا به حال ما که می کوشیم همیشه باشیم...
نور آفتاب ظهر از آسمان نیلگون همدان بر صورت بوعلی می تابید و حکیم بزرگ کل ممالک اسلامی از میان جمعیت راه می گشود و به قصد رسیدن به کتابخانه بزرگ خویش بی قرار بود... ناگهان صدایی توجهش را جلب کرد. مرد میانسالی در کنار معبر به پهلو روی زمین خوابیده بود و از درد می نالید. دستار و لباسش خاکی شده بود و از درد در میان خاک و خل به خود می پیچید. بوعلی نزدیک او رفت. دو زانو روی زمین نشست. دست بر پیشانی او گذاشت. نبضش را اندازه گرفت. گردنش را لمس کرد تا گرمای بدنش را اندازه بگیرد. مرد در حال احتضار بود. جمعیت بی توجه به آن دو، راه خود را طی می کرد... ابوعلی سینا با سرعت جانب خانه را پیش گرفت تا شاید بتواند قبل از مرگ بیمار کاری برایش انجام دهد...

***

CCU
اطاق تاریک... خطوط مبهم و نامنظم بالا رونده روی صفحه مانیتور... بیماری به پشت روی تخت افتاده است...
ماه نورش را از خلال پنجره به درون می فرستد و نور در اطاق چرخی می زند و از روی صورت بیمار عبور می کند. بیمار اما ساکت و خاموش نفس های نامنظمی می کشد... هیچ کس در این اطاق نیست... خطوط روی صفحه مانیتور باز هم در هم و برهم تر می شود... اوج و فرودشان ناگهان فرو می نشیند و به خطی صاف شبیه می شود...

***

بوعلی دوان دوان برگشت. دست به پیشانی بیمار گذاشت و دوباره نبض را اندازه گرفت. بیمار را بلند کرد و به دیوار تکیه داد و آنگاه شربتی را که مهیا کرده بود به گلوی بیمار ریخت. بیمار را به حالت طاق باز برگرداند و به انتظار تاثیر دارو منتظر ماند...

***

انگار شب سیاه نمی خواست تموم بشه... نمی دونم اگه جای من بودی چه حسی داشتی... که یهو نیمه شب از بیهوشی بیای بیرون ... و روی یه مانیتور که به بدنت وصل شده خط های صاف رو ببینی... فکر کردم مُردم!... فکر کردم مُردم و این روحمه که تو اطاقه...
فروشنده دستی به سبیلش کشید و باز به دهان مرد چشم دوخت...
دوباره چشم هام بسته شد... و بعد از اون دیگه این تصویر از جلوی چشمم پاک نمی شد... انگار اون نجاتم داده بود...
ساکت شد و به تصویر بوعلی سینا چشم دوخت...
ساعت از 10 می گذشت و دو دوست صمیمی ساکت و آرام در طبقه بالای مغازه عطاری نشسته بودند. پنکه سقفی هنوز کار می کرد و گرد و غبار برخواسته از داروهای گیاهی و عطریات را به بازی می گرفت. نور زرد رنگ چراغ مغازه را روشن کرده بود و مهتابی اطاق بالا روی تصویر بوعلی هاله آبی رنگی انداخته بود... آخر سر سکوت را شاگرد مغازه شکست و درآمد که: اوستا... کرکره ها رو بکشم پایین تعطیل کنیم...
و جواب شنید که: در رو بهم بزن و برو... ما فعلاً اینجاییم...
فروشنده داروهای عطاری، مرد بیمار و بوعلی سینا در فروشگاه باقی ماندند...
و سکوت...
سرشار از حرف های ناگفته بود...ajayeb.ir

[MaRdoNiuS]

[MaRdoNiuS]

دانشمند برجسته ایرانی , شیخ الرئیس ابو علی سینا
نیک بخت ترين مردم کسي است که کردار به سخاوت بيارايد و گفتار به راستی. بوعلی سينا

[MaRdoNiuS]

ابن سینا (شیخ الرئیس ابو علی سینا) یا پور سینا (980 - 1037) دانشمند, فیلسوف و پزشک ایرانی, 450 کتاب در زمینه‌های گوناگون نوشته است که تعداد زیادی از آن‌ها در مورد پزشکی و فلسفه است. جرج سارتون او را "مشهورترین دانشمند سرزمین‌های اسلامی می‌داند که یکی از معروف‌ترین‌ها در همهٔ زمان‌ها و مکان‌ها و نژادها است. کتاب معروف او کتاب قانون است". اعراب که به نوبه خود فاقد دانش و آگاهی کافی برای رسیدن به دانش های جهانی بودند و ایرانیان بر پایه هزاران سال تمدن خود آنان را از این علم و دانش سیراب کردند .

[MaRdoNiuS]

ابن سینا یا پورسینا حسین پسر عبدالله زاده در سال 370 هجری قمری و در گذشته در سال 428 هجری قمری، دانشمند و پزشک و فیلسوف. نام او را به تفاریق ابن سینا، ابوعلی سینا، و پور سینا گفته‌اند. در برخی منابع نام کامل او با ذکر القاب چنین آمده: حجة‌الحق شرف‌الملک شیخ الرئیس ابو علی حسین بن عبدالله بن حسن ابن علی بن سینا البخاری. وی صاحب تألیفات بسیاری است و مهم‌ترین کتاب‌های او عبارتند از شفا در فلسفه و منطق و قانون در پزشکی.

[MaRdoNiuS]

«بوعلی سینا را باید جانشین بزرگ فارابی و شاید بزرگ‌ترین نماینده حکمت در تمدن اسلامی بر شمرد. اهمیت وی در تاریخ فلسفه اسلامی بسیار است زیرا تا عهد او هیچ‌یک از حکمای مسلمین نتوانسته بودند تمامی اجزاي فلسفه را که در آن روزگار حکم دانشنامه‌ای از همه علوم معقول داشت در کتب متعدد و با سبکی روشن مورد بحث و تحقیق قرار دهند و او نخستین و بزرگ‌ترین کسی است که از عهده این کار برآمد.»(اموزش و دانش در ایران، ص125)
«وی شاگردان دانشمند و کارآمدی به مانند ابوعبید جوزجانی، ابوالحسن بهمنیار، ابو منصور طاهر اصفهانی و ابوعبدالله محمد بن احمد المعصومی را که هر یک از ناموران روزگار گشتند تربیت نمود.»(خدمات متقابل اسلام و ایران، ص493)

[MaRdoNiuS]

بخشی از زندگینامه او به گفته خودش به نقل از شاگردش ابو عبید جوزجانی بدین شرح است:
پدرم عبدالله از مردم بلخ در خراسان بزرگ ایران بود در روزگار نوح پسر منصور سامانی به بخارا درآمد. بخارا در آن عهد از شهرهای بزرگ بود. متاسفانه امروزه هم بلخ و هم بخارا در اشغال کشورهای ساختگی هستند که همگی در حقیقت بخشی از ایران می باشند . پدرم کار دیوانی پیشه کرد و در روستای خرمیثن به کار گماشته شد. به نزدیکی آن روستا، روستای افشنه بود. در آنجا پدر من، مادرم را به همسری برگزید و وی را به عقد خویش درآورد. نام مادرم ستاره بود من در ماه صفر سال ۳۷۰ از مادر زاده شدم .نام مرا حسین گذاشتند چندی بعد پدرم به بخارا نقل مکان کرد در آنجا بود که مرا به آموزگاران سپرد تا قرآن و ادب بیاموزم. دهمین سال عمر خود را به پایان می‌بردم که در قرآن و ادب تبحر پیدا کردم آنچنان‌که آموزگارانم از دانسته‌های من شگفتی می‌نمودند.

[MaRdoNiuS]

در آن هنگام مردی به نام ابو عبدالله به بخارا آمد او از دانش‌های روزگار خود چیزهایی می‌دانست پدرم او را به خانه آورد تا شاید بتوانم از وی دانش بیشتری بیاموزم وقتی که ناتل به خانه ما آمد من نزد آموزگاری به نام اسماعیل زاهد فقه می‌آموختم و بهترین شاگرد او بودم و در بحث و جدل که شیوه دانشمندان آن زمان بود تخصصی داشتم.

[MaRdoNiuS]

ناتلی به من منطق و هندسه آموخت و چون مرا در دانش اندوزی بسیار توانا دید به پدرم سفارش کرد که مبادا مرا جز به کسب علم به کاری دیگر وادار سازد و به من نیز تاکید کرد جز دانش آموزی شغل دیگر برنگزینم. من اندیشه خود را بدانچه ناتلی می‌گفت می‌گماشتم و در ذهنم به بررسی آن می‌پرداختم و آن را روشن‌تر و بهتر از آنچه استادم بود فرامی‌گرفتم تا اینکه منطق را نزد او به پایان رسانیدم و در این فن بر استاد خود برتری یافتم.
چون ناتلی از بخارا رفت من به تحقیق و مطالعه در علم الهی و طبیعی پرداختم اندکی بعد رغبتی در فراگرفتن علم طب در من پدیدار گشت. آنچه را پزشکان قدیم نوشته بودند همه را به دقت خواندم چون علم طب از علوم مشکل به شمار نمی‌رفت در کوتاه‌ترین زمان در این رشته موفقیت‌های بزرگ بدست آوردم تا آنجا که دانشمندان بزرگ علم طب به من روی آوردند و در نزد من به تحصیل اشتغال ورزیدند. من بیماران را درمان می‌کردم و در همان حال از علوم دیگر نیز غافل نبودم. منطق و فلسفه را دوباره به مطالعه گرفتم و به فلسفه بیشتر پرداختم و یک سال و نیم در این کار وقت صرف کردم. در این مدت کمتر شبی سپری شد که به بیداری نگذرانده باشم و کمتر روزی گذشت که جز به مطالعه به کار دیگری دست زده باشم.

[MaRdoNiuS]

عد از آن به الهیات رو آوردم و به مطالعه کتاب ما بعد الطبیعه ارسطو اشتغال ورزیدم ولی چیزی از آن نمی‌فهمیدم و غرض مؤلف را از آن سخنان درنمی‌یافتم از این رو دوباره از سر خواندم و چهل بار تکرار کردم چنان‌که مطالب آن را حفظ کرده بودم اما به حقیقت آن پی نبرده‌بودم. چهره مقصود در حجاب ابهام بود و من از خویشتن ناامید می‌شدم و می‌گفتم مرا در این دانش راهی نیست… یک روز عصر از بازار کتابفروشان می‌گذشتم کتابفروش دوره گردی کتابی را در دست داشت و به دنبال خریدار می‌گشت به من الحاح کرد که آن را بخرم من آن را خریدم، اغراض مابعدالطبیعه نوشته ابو نصر فارابی، هنگامی که به در خانه رسیدم بی‌درنگ به خواندن آن پرداختم و به حقیقت مابعدالطبیعه که همه آن را از بر داشتم پی بردم و دشواری‌های آن بر من آسان گشت. از توفیق بزرگی که نصیبم شده بود بسیار شادمان شدم. فردای آن روز برای سپاس خداوند که در حل این مشکل مرا یاری فرمود. صدقه فراوان به درماندگان دادم. در این موقع سال ۳۸۷ بود و تازه ۱۷ سالگی را پشت سر نهاده بودم.