بیماریهای چشم

[hoobare]

واكنش كند مردمک به نور، نشانگر فقر اکسيژن و خون رساني ناکافي است
مردمک گشاده شده مي‌تواند نشانگر ايست قلبي و يا مصرف بعضي از داروها باشد.

دکتر محمود رهرو جراح و متخصص چشم در گفت وگو با ایسنا، گفت: جهت ارزيابي مردمک‌ها مي‌توان براي لحظه‌اي با چراغ قوه به چشمان بيمار نور تابانيد، در صورتي كه اندازه مردمک‌ها گشاد شده(خيلي بزرگ) باشد، مي‌تواند نشانگر ايست قلبي و يا مصرف بعضي از داروها باشد.
وي افزود: مشكل در دستگاه عصبي مرکزي يا مصرف موادمخدر و يا روشنايي خيره کننده محيط نيز به تنگ شدن مردمک‌هاي چشم منجر مي‌شود.
دکتر رهرو اظهار داشت: مردمک‌هاي نابرابر نيز مي‌تواند نشان دهنده ضربه، صدمات مغزي و يا بيماري چشمي باشد.
اين متخصص چشم در مورد بحث واکنش‌دار بودن چشم يادآور شد: اين مورد به حالتي گفته مي‌شود که مردمک‌ها در پاسخ به نور تابيده شده به چشم تغيير اندازه بدهد. مردمک‌ها که اغلب در شرايط طبيعي اندازه متوسطي دارند، به دنبال تابش نور به آنها منقبض شده و در محيط تاريک گشاد مي‌شوند. اين واکنش در هر دو مردمک يکسان خواهد بود.
وي در پايان خاطرنشان کرد: ارزيابي اين نکته که مردمک‌ها تا چه اندازه فعالانه به نور پاسخ مي‌دهند مهم است. واكنش کند مردمك‌ها مي‌تواند شرايط فقر اکسيژن و يا خون رساني ناکافي را نشان دهد.

[hoobare]

چشم (چسبيدگي) Sticky eye

نشانه ها:

- خروج چرك از گوشه داخلي يك يا هر دو چشم

- چسبيدن مژه ها بعد از خواب

چسبيدن چشم، يك عفونت ملايم چشمي است كه در اولين هفته تولد نوزاد كاملاً شايع است و تقريباً هميشه، ورود يك ماده خارجي به چشم در هنگام وضع حمل مثلاً قطره اي از مايع جنيني يا خون موجب آن ميشود. در اين حالت، از چشم نوزاد چرك تراوش مي شود و وقتيكه از خواب بيدار مي گردد قي ها يا چرك ها سبب چسبيدن چشم مي شوند.

آيا خطرناك است؟

چسبندگي چشم خطرناك نيست و خطري براي چشمهاي نوزاد در برندارد اما براي جلوگيري از عفونت بيشتر و ورم ملتحمه چشم بايد فوراً معالجه شود.

ابتدا چه كار بايد بكنيد؟

1- كودك را خوابانده و چشم آسيب ديده بطرف بالا باشد. در غير اينصورت، چشم سالم نيز به بالش ماليده شده و عفوني مي شود.

2- هر دو چشم را با آب گرم جوشيده شده با استفاده از يك پنبه يا پارچه نخي تميز براي هر چشم بشوئيد. از بيرون گوشه چشم شروع كرده و بطرف پائين حركت دهيد.

آيا مشورت با دكتر لازم است؟

در صورت قرمز بودن كره چشم نوزاد با دكتر مشورت كنيد. زيرا احتمال دارد ورم ملتحمه باشد اگر چسبيدن چشمها ظرف 24 ساعت بهبودي نيابد فوراً با دكتر تماس بگيريد.

دكتر چه اقدامي انجام خواهد داد؟

اگر عفونتي در كار باشد قطره يا پماد چشمي تجويز مي كند تا آنرا سه يا چهار بار در روز استفاده كنيد.

شما چه كمكي مي توانيد بكنيد؟

مكرراً چشم هاي طفل را، هنگاميكه متوجه ترشح مي شويد. شستشو دهيد. پارچه هاي بستر يا رختخواب اورا منظماً براي جلوگيري از آلودگي چشمها عوض كنيد.

منبع : http://www.dostan.net/view.asp?id=50166336306100001

[hoobare]

درباره آستیگماتیسم
آستیگماتیسم یک عیب انکساری بینایی است که در نتیجه انحنای غیرطبیعی قرنیه چشم که باعث اعوجاج تصاویر می‌شود، رخ مي‌دهد.

این عارضه بسیار شایع است، و معمولا از هنگام تولد وجود دارد.

این نکات را در مورد آستیگماتیسم به یاد داشته باشید:

آستیگماتیسم اغلب با سایر اختلالات انکساری چشم مانند نزدیک‌بینی یا دوربینی همراهی دارد.
هنوز روشن نیست که آستیگماتیسم به چه علتی رخ می‌دهد.
با معاینه مرتب چشم می‌‌توان آستیگماتیسم را تشخیص داد.
با عینک یا لنزهای تماسی سخت می‌توان مبتلایان به آستیگماتیسم را درمان کرد، اما لنزهای تماسی نرم عموما در درمان این عارضه خوب عمل نمی‌کنند

[hoobare]

آلرژي هاي چشمي

براي اكثر مردم بهار فصلي زيبا و دلپذير است. اما اگر هربار كه اين فصل فرا مي رسد دچار خارش و اشكريزش شويد و ديگران مرتباً از شما بپرسند كه چرا چشمتان قرمز شده است احتمالاً بهار برايتان چندان خوشايند نخواهد بود.
آلرژي هاي چشمي يكي از شايعترين علت هاي مراجعه به چشم پزشك است بطور متوسط از هر 10 تا 15 نفر يك نفر در طول عمر خود دچار علائم حساسيت هاي چشمي مي شود. علائم آلرژي چشمي در افراد مختلف متفاوت است و طيف وسيعي از علائم از سوزش و خارش خفيف تا علائم شديد و آزار دهنده و گاه خطرناك را در برمي گيرد. به علاوه، حساسيت هاي چشمي اغلب با ساير علائم آلرژي مثل تب يونجه (آبريزش از بيني) و حساسيت هاي پوستي (مثل درماتيت آتوپيك) همرا است. گرده گل ها و گياهان، مو و كرك و پر حيوانات، داروها و لوازم آرايش نقش اساسي را در ايجاد آلرژي چشمي دارند. البته گاهي اوقات هم تحريك چشم ناشي از مواد محرك (مثل دود سيگار يا گرد و غبار) علائمي ايجاد مي كند كه با آلرژي چشمي اشتباه مي شود.

چرا چشم درگير واكنش هاي آلرژيك مي شود؟

چشم دريچه اي به جهان خارج است. وقتي چشم ها باز هستند ملتحمه در تماس مستقيم با مواد حساسيت زاي موجود در هواست. ملتحمه كه بافت پوششي مخاطي قسمت جلوي كره چشم و سطح داخلي پلك هاست يك سد دفاعي در برابر محيط خارج است. در ملتحمه تعداد زيادي رگ، سلول هاي ايمني و مواد دفاعي وجود دارد كه باعث حفاظت لايه هاي داخلي تر كره چشم در برابر عفونت ها و عوامل بيگانه مي شود. به علاوه اشك چشم نيز داراي سلول ها و عوامل ايمني مي باشد كه به دفاع در برابر عوامل خارجي كمك مي كند بنابراين بسياري از واكنش هاي دفاعي در جلوي كره چشم در سطح ملتحمه اتفاق مي افتد. هرگاه كنترل طبيعي اين واكنش هاي دفاعي به هم بخورد و يا واكنش هاي دفاعي به جاي عوامل بيگانه در برابر عوامل خودي اتفاق بيافتد واكنش هاي حساسيتي ايجاد مي شود. مهمترين عوامل ايجاد واكنش هاي حساسيتي ماده اي به نام "هيستامين" است كه از گروهي از سلول هاي ايمني به نام "ماست سل ها" مي شود. هيستامين باعث ايجاد خارش مي شود. به علاوه هيستامين موجب گشاد شدن رگ هاي موجود در ملتحمه مي شود و همين امر باعث مي شود كه چشم قرمز به نظر برسد.

البته به جز هيستامين مواد ديگري نيز مي توانند در واكنش هاي آلرژيك دخيل باشند اما هيستامين مهمترين واسطه ايجاد علائم حساسيت است.

چه افرادي بيشتر درگير حساسيت چشمي مي شوند؟

اصولاً واكنش هاي حساسيتي در افراد جوان (سن زير 30 سال) شايع تر است. به علاوه احتمال بروز آلرژي در كساني كه سابقه حساسيت قبلي داشته اند و يا در خانواده آن ها بيماري هاي آلرژيك وجود دارد بيشتر است. بخصوص افرادي كه آلرژي هايي از نوع تب يونجه (آبريزش از بيني حساسيتي) يا آلرژي پوستي (درماتيت آتوپيك) دارند بسيار مستعد ابتلا به حساسيت هاي چشمي هستند.

آلرژي چشمي چه علامت هايي ايجاد مي كند؟

همانطور كه گفته شد واسطه اصلي ايجاد علائم آلرژي هيستامين است. ترشح هيستامين در ملتحمه باعث بروز خارش، سوزش و اشكريزش مي شود. همچنين هيستامين با گشاد كردن رگ ها باعث مي شود كه چشم قرمز و پرخون بنظر برسد. به علاوه اين ماده موجب مي شود كه مقداري مايع از رگ ها به داخل بافت ملتحمه و پلك نشست كند در اين حالت تورم پلك ايجاد مي شود. ممكن است پلك ها آنقدر متورم شوند كه فرد حتي نتواند چشم هايش را باز كند. تجمع مايع در ملتحمه باعث مي شود كه ملتحمه ظاهر آبي پيدا كند، به علاوه گاهي اوقات تجمع مايع در ملتحمه آنقدر زياد است كه ملتحمه از سطح چشم فاصله مي گيرد و از داخل شكاف پلكي بيرون مي زند و شبيه يك كهير يا تاول بزرگي مي شود. گاهي اوقات بخصوص وقتي قرنيه نيز درگير حساسيت شده باشد حساسيت به نور ايجاد مي شود.آلرژي چشمي معمولاً هر دو چشم را درگير مي كند، اما گاهي علائم حساسيت فقط در يك چشم بروز مي كند، بخصوص وقتي كه يك ذره حساسيت زا وارد چشم شود و فرد چشم مبتلا را بخاراند ممكن است شدت علائم در اين چشم خيلي بيشتر از چشم مقابل باشد.

انواع بيماري هاي آلرژيك چشمي

ورم ملتحمه آلرژيك (Allergic conjunctivitis)

نكته

ماليدن چشمي كه مي خارد يك واكنش طبيعي است اما ماليدن چشم ها باعث آزاد شدن مقادير بيشتر هيستامين و ساير واسطه هاي آلرژي مي شود و در نتيجه موجب بدتر شدن علائم حساسيت مي گردد. پس سعي كنيد تا جايي كه امكان دارد چشم ها را نماليد.

ورم ملتحمه يا كنژتكتيوبت شايع ترين شكل حساسيت چشمي است. اين بيماري اغلب در اثر حساسيت به گرده گل ها و گياهان ايجاد مي شود، به همين علت در فصل بهار شايع تر است؛ اما در افرادي كه به گرد و خاك خانگي، كپك ها، مو و پر حيوانات يا مواد شيميايي يا داروهاي خاص حساسيت دارند ممكن است علائم حساسيت در هر فصلي از سال ايجاد شود. كنژنكتيوبت آلرژيك فصلي اغلب با آبريزش از بيني همراه است. علائم مهم كنژتكتيويت آلرژيك عبارتند از: خارش و سوزش و قرمزي چشم ها، اشكريزش و ترشحات آبكي و تورم پلك و ملتحمه. از آنجا كه اكثر علائم حاد بيماري ناشي از آزاد شدن هيستامين در بافت ملتحمه است، درمان انتخابي اين علائم استفاده از قطره هاي چشمي آنتي هيستامين است جهت پيشگيري از بروز اين علائم مي توان از قطره هاي پايدار كننده ماست سل ها استفاده كرد (در مورد اين داروها در زير توضيح خواهيم داد). همچنين در موارد حساسيت خيلي شديد مي توان با نظر چشم پزشك از قطره هاي استروئيدي براي مدت كوتاهي استفاده كرد. شربت ها و قرص هاي آنتي هيستامين معمولاً روي علائم چشمي بيمار چندان مؤثر نيستند اما براي كنترل آبريزش از بيني و علائم پوستي حساسيت بكار مي روند.

ماليدن چشمي كه مي خارد يك واكنش طبيعي است اما ماليدن چشم ها باعث آزاد شدن مقادير بيشتر هيستامين و ساير واسطه هاي آلرژي مي شود و در نتيجه موجب بدتر شدن علائم حساسيت مي گردد. پس سعي كنيد تا جايي كه امكان دارد چشم ها را نماليد.

ورم ملتحمه همراه با درماتيت آتوپيك (Atopic dermatitis)

درماتيت آتوپيك نوعي حساسيت شديد پوستي است كه با خارش شديد همراه است و اغلب در بچه ها و نوجوانان تظاهر مي كند. علائم چشمي اين بيماري معمولاً نوجوانان و جوانان بخصوص پسرها را درگير مي كند. علامت چشمي اصلي اين بيماري خارش شديد و قرمزي پلك هاست. چشم ها ترشحات فراوان دارند و پلك ها حالت پوسته پوسته و دلمه بسته پيدا مي كنند. پلك ها ضخيم و سفت مي شوند گاهي حساسيت به نور ايجاد مي شود. اين بيماري در صورت درمان نامناسب به علت خارش مزمن و خراش مكرر سطح قرنيه توسط سطح ناهموار پلك ها، باعث ايجاد لك قرنيه و تاري ديد مي گردد.

گاهي اوقات مصرف برخي مواد غذايي حساسيت زا مثل تخم مرغ، آجيل، توت فرنگي، گوجه فرنگي، بادنجان، ادويه ها، شير و ماهي ممكن است باعث بدتر شدن علائم پوستي و چشمي درماتيت آتوپيك شود. در اين حالت حذف اين مواد از رژيم غذايي به كنترل بيماري كمك مي كند. به علاوه مواد حساسيت زاي موجود در هوا مثل گرد و خاك خانگي، كپك ها، مو و پرز حيوانات نيز مي تواند باعث شديدتر شدن علائم در افراد مبتلا شود.

پايه اصلي درمان اين بيماري استفاده از آنتي هيستامين هاي خوراكي قوي است براي كنترل خارش است. استفاده از قطره هاي آنتي هيستامين، قطره هاي پايدار كننده ماست سل ها و در موارد شديد دوره هاي كوتاه مدت قطره هاي استروئيدي مي تواند به كنترل علائم چشمي كمك كند.

گاهي اوقات يك عفونت ميكروبي پلك ها در زمينه درماتيت آتوپيك ايجاد مي شود كه باعث بدتر شدن خارش و ساير علائم چشمي مي شود. در اين حالت درمان عفونت با استفاده از قطره ها و پمادهاي آنتي بيوتيك و شستشوي مكرر پلك ها مي تواند به رفع عفونت و بهتر شدن علائم كمك كند.

علائم چشمي درماتيت آتوپيك ممكن است فرد را سال ها درگير كند. به علاوه در افراد مبتلا به اين بيماري احتمال ايجاد آب مرواريد (كاتاراكت) و لك قرنيه بيشتر از افراد عادي است به همين دلايل اين افراد بايد مرتباً تحت نظر چشم پزشك باشند.

كراتوكنژنكتيويت بهاره (Vernal Keratoconjunctivitis)

كراتوكنژنكتيويت (التهاب ملتحمه و قرنيه) بهاره بيماري ناشايعي است كه اغلب در مناطق روستايي گرمسير و در نوجوانان، بخصوص پسرها اتفاق مي افتد و قبل از 20 سالگي به تدريج بهبود مي يابد. بيماري معمولاً از اواسط بهار كه هوا رو به گرمي مي رود شروع مي شود و پس از 3-2 ماه كم كم برطرف مي شود و در سال بعد مجدداً عود مي كند.

در اين بيماري چشم ها خارش شديد پيدا مي كند و پلك ها متورم و سنگين مي شوند (گاهي به همين علت فرد ظاهر خواب آلوده پيدا مي كند). ممكن است حساسيت به نور ايجاد گردد. معمولاً ترشحات شيري رنگ چسبناك در گوشه چشم ها جمع مي شود. در پشت پلك بالايي ظاهر سنگ فرشي ايجاد مي شود (اين منظره در معاينه، با ميكروسكوپ چشم پزشكي به راحتي با برگرداندن پلك قابل مشاهده است) همچنين به علت تجمع سلول هاي التهابي در ملتحمه ممكن است لكه هاي سفيدرنگي در ملتحمه و دور قرنيه ديده شود. گاهي اوقات در اين بيماران بافت ملتحمه در اطراف قرنيه حالت برجسته و پشته پشته يدا مي كند.

كراتوكنژنكتيويت ها بهاره مي تواند به علت خارش مكرر باعث ايجاد خراش و لك قرنيه شود. مؤثرترين درمان اين بيماري استفاده از قطره هاي استروئيد چشمي (براي مدت كوتاه و زير نظر چشم پزشك) است. مي توان براي كمك به كنترل بيماري و جلوگيري از عود آن از قطره هاي پايدار كننده ماست سل ها و قطره هاي آنتي هيستامين موضعي نيز استفاده كرد. استفاده از عينك هاي آفتابي با شيشه بزرگ و دسته هاي ضخيم (كه از ورود گرد و خاك به چشم جلوگيري مي كند) مي تواند به كنترل بيماري كمك كند. همچنين استفاده از كمپرس آب سرد و خنك كردن محل زندگي مي تواند تا حدي علائم را تسكين بخشد.

حساسين ناشي از لنز تماسي (كنتاكت لنز)

هر جسم خارجي كه بصورت مزمن با ملتحمه و سطح داخلي پلك در تماس باشد مي تواند باعث بروز حساسيت شود. در مورد لنز تماسي خود لنز، رسوبات پروتئيني ايجاد شده بر روي لنز و محلول هاي تميز كننده لنز (بخصوص مواد نگهدارنده موجود در محلول) مي تواند موجب ايجاد حساسيت شود. خوابيدن با لنز تماسي احتمال ايجاد حساسيت را شديداً افزايش مي دهد.

حساسيت به لنز تماسي معمولاً بصورت قرمزي و خارش چشم و ايجاد ترشحات فراوان و غليظ بروز مي كند. بعلاوه معمولاً در سطح خلفي پشت پلك فوقاني حالت پشته پشته ايجاد مي شود (اين پشته ها در حقيقت برجستگي هاي طبيعي ملتحمه هستند كه پاپيلا نام دارند و در اثر حساسيت بصورت غير طبيعي بزرگ و برجسته مي شوند)

مؤثرترين درمان اين نوع حساسيت توقف استفاده از لنز تماسي است. معمولاً قرمزي و خارش چشم چند روز تا چند هفته پس از توقف استفاده از لنز بهبود مي يابد اما برطرف شدن برجستگي هاي پشت پلك (پاپيلاها) ممكن است چندين ماه طول بكشد. در صورتيكه نتوان از عينك يا روش هاي ديگر براي اصلاح ديد استفاده كرد و فرد ناچار به استفاده از لنز باشد تغيير نوع لنز، تميز كردن مكرر لنز و شيسشوي كامل رسوبات پروتئيني و سپس آبكشي دقيق با آب مقطر و يا استفاده از لنزهايي كه به صورت روزانه تعويض مي شوند ممكن است به بهبود اين عارضه كمك كند.

به علاوه ممكن است لازم باشد قطره هاي چشمي پايدار كننده ماست سل ها تا چند ماه در اين افراد مصرف شود. (در موقع استفاده از قطره بايد لنز تماسي را از چشم خارج كرد)

حساسيت هاي پلك

حساسيت هاي پلك اغلب نوعي واكنش حساسيتي ويروس است كه در اثر برخورد مستقيم با يك ماده آلرژي زاي خاص ايجاد مي شود. اين عارضه معمولاً در اثر تماس با مواد شوينده يا مواد آرايشي اتفاق مي افتد و به همين دليل در خانم ها شايع تر است. (لاك ناخن در صورت ماليدن دست ها به چشم مي تواند اين عارضه را ايجاد كند).

علائم اين نوع حساسيت معمولاً 24 تا 48 ساعت پس از برخورد با ماده آلرژي زا اتفاق مي افتد. معمولاً پلك ها دچار خارش شديد و قرمزي مي شود، ممكن است جوش هاي ريز آبكي روي پلك ها ايجاد شود گاهي ملتحمه نيز قرمز مي شود. درصورتيكه فرد بطور مكرر با ماده آلرژي زا در تماس باشد پوست پلك ها ضخيم شده حالت چرمي پيدا مي كند و پلك كلفت مي شود.

بهترين درمان اين عارضه شناسايي ماده مولد حساسيت و پرهيز از آن است. در موارد حاد شديد استفاده از يك پماد چشمي استروئيدي ملايم براي مدت چند روز مي تواند به كنترل علائم كمك كند. درصورتيكه عفونت ميكروبي به ضايعه حساسيتي پلك اضافه شود لازم است عفونت با داروهاي آنتي بيوتيكي درمان شود.

چه بيماري هايي با آلرژي چشمي اشتباه مي شوند؟

نكته

بطور كلي در موارديكه علائم آلرژي شديدتر از معمول است يا علائم به اقدامات معمول برطرف نمي شود لازم است حتماً معاينه چشم پزشكي انجام شود چون برخي از بيماري هاي جدي چشمي مي تواند در ابتدا تظاهراتي مشابه آلرژي داشته باشد.

بسياري از بيماري هاي چشمي مي توانند با آلرژي اشتباه شوند. شايعترين اين بيماري ها عبارتند از:

خشكي چشم: معمولاً باعث ايجاد سوزش چشم ها و احساس وجود شن ريزه در چشم مي شود. در اين بيماري خارش چشم كمتر از بيماري هاي آلرژيك است. بعلاوه خشكي چشم معمولاً افراد مسن را مبتلا مي كند در حاليكه آلرژي در افراد جوانتر اتفاق مي افتد. يك نكته مهم آن است كه داروهاي آنتي هيستامين كه براي كنترل علائم آلرژي مصرف مي شوند مي توانند خشكي چشم را بدتر كنند.

انسداد مجراي اشكي: در اين بيماري نيز به علت بسته شدن مجراي اشكي چشم ها دچار اشكريزش مي شود اما بر خلاف بيماري هاي آلرژيك در اين حالت معمولاً خارش وجود ندارد. اين بيماري نيز در افراد مسن تر شايع تر است.

ورم ملتحمه عفوني: ورم ملتحمه عفوني ناشي از بيماري ها و ويروس ها مي تواند علائمي شبيه آلرژي چشمي ايجاد كند. تشخيص ورم ملتحمه عفوني از آلرژي چشمي مهم است چون ورم ملتحمه عفوني بخصوص نوع ويروسي آن، شديداً واگيردار است و مي تواند اطرافيان را مبتلا كند.

بطور كلي در موارديكه علائم آلرژي شديدتر از معمول است يا علائم به اقدامات معمول برطرف نمي شود لازم است حتماً معاينه چشم پزشكي انجام شود چون برخي از بيماري هاي جدي چشمي مي تواند در ابتدا تظاهراتي مشابه آلرژي داشته باشد.

آلرژي چشمي چگونه درمان مي شود؟

پرهيز از عامل حساسيت زا: در موارديكه بتوان ماده مسؤول ايجاد آلرژي را شناسايي كرد، بهترين و مؤثرترين درمان پرهيز از تماس با اين ماده است.

پاكسازي و بهبود محيط زندگي: تميز نگه داشتن خانه به منظور به حداقل رساندن گرد و غبار، پرهيز از نگه داري حيوانات خانگي، حفظ رطوبت مناسب در هوا و خنك كردن هواي منزل و استفاده از صافي هاي جذب كننده غبار مي تواند به كنترل علائم آلرژي كمك كند.

پرهيز از خاراندن چشم ها

استفاده از كمپرس سرد: كمپرس سرد باعث كم شدن تحريك چشم ها و احساس خارش مي شود و معمولاً اثر تسكين دهنده دارد.

استفاده از داروهاي مناسب

آلرژي درماني: در موارد خاص ممكن است بتوان با روش هايي مثل تلقيح ماده آلرژي زا و افزايش تدريجي مقدار آن، واكنش دستگاه ايمني بدن به يك ماده خاص را تغيير داد و مانع بروز علائم آلرژي در فرد مبتلا گرديد. البته اين روش پرهزينه و وقتگير است و در بسياري موارد امكان پذير نمي باشد.

چه داروهايي در درمان آلرژي چشمي به كار مي روند ؟

قطره اشك مصنوعي

قطره اشك مصنوعي گرچه اثر مستقيمي در درمان آلرژي ندارد، اما استفاده از آن باعث رقيق شدن مواد آلرژي زا تجمع يافته در چشم مي شود، به علاوه تا حدي از چسبيدن مواد آلرژي زا به سطح ملتحمه جلوگيري مي كند و عملكرد دفاعي لايه اشك را بهبود مي بخشد. استفاده از اين قطره ها به عنوان درمان كمكي بخصوص در افرادي كه علاوه بر آلرژي زمينه خشكي چشم دارند گاه اثرات مفيد شگفت آوري دارد.

قطره هاي آنتي هيستامين و دكونژستانت (ضد احتقان)

نكته

به هيچ وجه از قطره هاي آنتي هيستامين و دكنونژستانت نظير قطره نفازولين + آنتازولين بيش از يكي دو هفته بصورت متوالي استفاده نكنيد زير مصرف طولاني مدت اين قطره ها خود مي تواند باعث تحريك و قرمزي چشم شود و حتي ممكن است در اثر عدم مصرف قطره چشم شديداً قرمز شود.

قطره هاي آنتي هيستامين اثر هيستامين در ملتحمه را خنثي مي كنند و باعث كاهش خارش چشم ها مي شوند، اما روي تورم و قرمزي اثر چنداني ندارند. قطره هاي آنتي هيستامين دو مزيت عمده نسبت به اشكال خوراكي آنتي هيستامين دارند: اولاً اين قطره ها سريعتر از قرص و شربت اثر مي كنند. ثانياً مصرف دارو به صورت قطره كمتر از مصرف خوراكي باعث ايجاد خشكي چشم مي شود.

قطره هاي دكونژستانت قرمزي چشم را كم مي كنند و در نتيجه ظاهر فرد بهبود پيدا مي كند اما اين قطره ها اثري روي خارش ندارند. اين داروها باعث تنگ شدن رگ هاي ملتحمه مي شوند و در نتيجه قرمزي چشم كم مي شود. البته در صورت مصرف طولاني مدت خود اين قطره ها مي توانند باعث تحريك و قرمزي چشم شوند. بعلاوه پس از چند روز مصرف مداوم چشم اصطلاحاً به اين قطره ها عادت مي كند و قطره بي اثر مي شود و حتي ممكن است در اثر عدم مصرف قطره چشم شديداً قرمز شود. بنابراين به هيچ وجه نبايد اين قطره ها را بيش از يكي دو هفته بصورت متوالي استفاده كرد. مصرف قطره هاي دكونژستانت در افراد مبتلا به آب سياه (گلوكوم) ممكن است خطرناك باشد. بنابراين اين افراد هرگز نبايد بصورت خودسرانه اين قطره ها را مصرف كنند.

در برخي از فراورده هاي دارويي مثل قطره نفازولين + آنتازولين ماده آنتي هيستامين و دكونژستانت با هم بكار رفته است. مصرف اين قطره ها مي تواند ظرف چند دقيقه قرمزي و خارش چشم را كنترل كند و معمولاً اين اثر تا 4-3 ساعت قابل توجه است. بنابراين در درمان علائم حاد آلرژي مي توان از اين قطره ها استفاده كرد و مصرف كوتاه مدت آن ها معمولاً عارضه مهمي (به جزء سوزش چشم در موقع استفاده از قطره) ندارد. اما همانطور كه گفته شد مصرف دراز مدت آن ها چندان مفيد نيست و ممكن است باعث بروز عوارضي شود.

قطره هاي پايدار كننده ماست سل ها

همانطور كه گفته شد واسطه اصلي ايجاد آلرژي ماده اي به نام "هيستامين" است كه از گروهي از سلول هاي ايمني به نام "ماست سل ها" آزاد مي شود. داروهاي پايدار كننده ماست سل ها مانع آزاد شدن هيستامين از ماست سل ها مي شود و در نتيجه از بروز واكنش هاي آلرژيك جلوگيري مي كند. اين داروها در تمام انواع حساسيت مؤثر است در افراد مبتلا به حساسيت فصلي و كراتوكنژنكتيويت بهاره مي توان از يكي دو هفته پيش از شروع فصل حساسيت اين قطره ها را استفاده كرد تا از بروز علائم حساسيت جلوگيري شود. از آنجا كه اين داروها نسبتاً بدون عارضه هستند مي توان مصرف آن ها را براي يك دوره طولاني (مثلاً چند ماه) ادامه داد بدون اينكه مشكل خاصي ايجاد شود. البته بايد توجه داشت كه شروع اثر اين داروها نسبتاً كند است و براي آغاز بهبودي با مصرف اين داروها معمولاً چند روز زمان لازم است. از داروهاي اين گروه مي توان به كرومولين سديم اشاره كرد. البته در حال حاضر داروهاي قوي تر و مؤثرتري نيز از اين دسته در دسترس است.

قطره هاي ضد التهاب غير استروئيدي

اين قطره ها با اثر ضد التهابي خود باعث كاهش علائم آلرژي بويژه خارش مي شوند. اما مصرف دراز مدت آن ها مي تواند سوزش و خارش چشم را بدتر كند. از اين دسته دارويي مي توان به قطره ولتازن (ديكلوفناك) اشاره كرد.

قطره هاي ضد التهاب استروئيدي

اين قطره ها مثل بتامتازون، پرونيزولون و دگزامتازون در درمان حساسيت هاي چشمي بسيار مؤثرند، اما به علت عوارض جلدي بالقوه مصرف آن ها محدود به آلرژي هاي شديدي است كه با درمان هاي معمولي بهبود پيدا نكند. به علت احتمال بروز عوارض جلدي مثل آب مرواريد (كاتاراكت) و گلوكوم (آب سياه) مصرف اين داروها بايدحتماً با تجويز چشم پزشك و براي مدت كوتاه انجام گيرد.

آنتي هيستامين هاي خوراكي

مصرف آنتي هيستامين خوراكي معمولاً در درمان آلرژي چشمي چندان مؤثر نيست، اما در مورادي كه آبريزش از بيني يا حساسيت پوستي (بويژه درماتيت آتوپيك) به همراه حساسيت چشمي وجود دارد مصرف آنتي هيستامين خوراكي مي تواند به كنترل اين علائم كمك كند.

خلاصه

به ياد داشته باشيد كه آلرژي يك زمينه مزمن است و ممكن است مكرراً عود كند. آلرژي ها آزار دهنده اند اما اغلب خطرناك نيستند. در موراد آلرژي هاي شديد چشمي و يا آلرژي هاي طول كشيده حتماً به چشم پزشك مراجعه كنيد. درمان آلرژي هاي حاد با استفاده از قطره هاي آنتي هيستامين- دكونژستانت چشمي در يك دوره كوتاه به بهبود علائم كمك مي كند.

در آلرژي هاي مزمن بهترين دارو براي استفاده دراز مدت قطره هاي پايدار كننده ماست سل ها است. قطره هاي استروئيدي حتماً بايد براي مدت يك دوره كوتاه و تحت نظر چشم پزشك مصرف شوند. از مصرف خودسرانه اين داروها (بتامتازون- دگزامتازون- پرونيزولون) جداً پرهيز كنيد. قطره هاي خنك معمولاً خارش چشم را بيشتر تسكين مي دهند. قطره هاي چشمي را در يخچال نگهداري كنيد.

[hoobare]

توكسوپلاسموز

مقدمه
در عصر حاضر ، ارتقاي سطح فرهنگ بهداشتي جوامع ، افزايش طول عمر بشر و تغييرات اقتصادي و اجتماعي سيماي اپيدميولوژيك بيماري ها را تغيير داده است . با اين وجود هنوز هم بيماريهاي مسري به عنوان مهمترين مسأله بهداشتي در تمام كشورها محسوب مي شوند .
مطالعات و حضور پادتن عليه توكسوپلاسما در خون حداقل يك سوم جمعيت بالغ در بيشتر كشورهاي جهان ، نشان دهنده تماس و آلودگي قبلي آنها ، انتشار وسيع و قدرت آلوده كنندگي اين تك ياخته براي انسان است .

تعريف بيماري توكسوپلاسموز
توكسوپلاسموز نوعي بيماري است كه بر اثر عفونت با نوعي انگل داخل سلولي به نام (( توكسوپلاسما گوندئي )) به وجود مي آيد . توكسوپلاسموز به دو صورت عفونت حاد و مزمن مي باشد . كه عفونت حاد بعد از تولد كب مي شود و ممكن است بدون علامت باشد و بيشتر اوقات منجر به پايداري مزمن در بافتهاي ميزبان مي شود .

آلودگي به اين انگل در انسان ، ساير پستانداران و پرندگان ، انتشار جهاني دارد .
بيماري مشترك انسان و حيوان است و بيماري در پستانداران و پرندگان مشاهده مي شود .

اهميت بهداشتي
مطالعات حضور پادتن عليه توكسوپلاسما را در خون حداقل جمعيت افراد بالغ اكثر كشورهاي جهان نشان مي دهد كه اين موضوع نشان دهنده تماس و‌الودگي قبلي آنها ، انتشار وسيع و قدرت آلوده كنندگي اين تك ياخته براي انسان است . در عين حال ، بيماري ناشي از آن ، همراه با علائم باليني ، در مقايسه با ميزان آلودگي ناچيز است . با اين كه توكسوپلاسموز اكتسابي بزرگسالان به ندرت با علائم باليني همراه است ، ولي نبايد فراموش كرد كه در عفونتهاي حاد و بدون علامت اوليه در زنان باردار ، انگل ممكن است از جفت عبور كرده به جنين منتقل شود و موجب ضايعات شديد در سيستم عصبي مركزي نوزادان شود . به علاوه گاهي انگل موجب مرگ جنين شده و به سقط جنين منجر مي شود . بنابراين توكسوپلاسموز مادرزادي از نظر پزشكي اهميت خاصي دارد .

مخزن بيماري :
ميزبان شناخته شده گربه و گربه سانان مي باشند . كه عفونت را از خوردن گوشت پستانداران ( بخصوص جوندگان ) يا پرندگان و بندرت از مدفوع آلوده گربه گربه مبتلا مي شوند . انگل فقط در روده گرب و گربه سانان مرحله بلوغ جنسي را مي گذراند و ائوسيت از مدفوع براي مدت 10 تا 20 روز دفع مي شود . ميزبانان واسطه شامل گوسفند ، بز ، جوندگان ، گاو ، مرغ و پرنده كه مرحله آلوده كننده در بافت ماهيچه و مغز دارند . كيست در بافت براي مدت طولاني زنده مي ماند .

اتيولوژي
توكسوپلاسموگونديي انگلي تك سلولي است كه پرندگان و پستانداران ر آلوده مي كند و دو مرحله مجزا در چرخه زندگي اين انگل با توجه به اينكه مخزن و منبع عفونت براي انسان ، گربه و گربه سانان است ، وجود دارد :
1 – مرحله غير گربه اي :
در اين مرحله كيستهاي بافتي توسط ميزبان واسط ( انسان ، موش ، گوسفند و خوك ) خورده مي شود .
2 – مرحله گربه اي :
اين مرحله ، مرحله اصلي در چرخه زندگي انگلي گربه ( ميزبان قطعي ) و طعمه آن مي باشد ، كه به صورت چرخه اي در روده و با خوردن كيستهاي بافتي آغاز مي شود و بعد از چندين مرحله تبديل به سلول جنسي مي شود و از مدفوع به صورت عوامل عفونت زا دفع مي گردد .

روشهاي انتقال
1 – انتقال از راه دهان و خوردن كيستهاي بافتي ( در گوشتهاي ناقص پخته شده يا خوب منجمد نشده گاو ، گوسفند ، خوك و مرغ ) صورت مي گيرد .
2 – انتقال از راه خون يا اندامها ( از راه انتقال خون . دريافت كنندگان پيوند كليه و … گزارش شده است .
3 – انتقال از راه جفت : حدود يك سوم تمام زناني كه طي دوران حاملگي به توكسوپلاسما آلوده مي شوند ، انگل را به جنين خود انتقال مي دهند و دو سوم بقيه نيز نوزاداني طبيعي و غير آلوده به دنيا مي آورند .
سن حاملگي و زمان عفونت نيز تأثير زيادي روي جنين دارد .
اگر مادر 6 ماه ي بيشتر ، قبل از حاملگي آلوده شود خطري براي نوزاد وجود نخواهد داشت .
اگر عفونت كمتر از 6 ماه قبل از حاملگي به وجود آيد احتمال انتقال عفونت از راه جفت با كوتاه شدن فاصله بين عفونت و حاملگي افزايش مي يابد .
اگر در دوران حاملگي مادر طي 3 ماهه اول آلوده شود ، ميزان بروز انتقال عفونت از راه جفت كمتر است ( حدود 15 درصد )
اگر در سه ماهه سوم حاملگي رخ بدهد ميزان بروز انتقال عفونت از راه جفت بيشتر خواهد بود ( 65 درصد )
4 – تماس مستقيم با گربه

دور كمون :
در يك همه گيري با منبع مشترك كه بر اثر خوردن گوشت نيم پز صور گرفته ست دوره كمون بيماري 10 تا 23 روز و در همه گيريهايي كه در رابطه با گربه باشد اين مدت 5 تا 20 روز مي باشد .

اپيدميولوژي :
اين انگل قادر به آلوده كردن طيف وسيعي از پستاندارن و پرندگان است و شيوع آن بستگي به ومحل و سن جمعيت دارد . به طور كلي در آب و هواي گرم و خشك عفونت شيوع كمي دارد و زنان نسبت ه مردان ( به علت تماس بيشتر با فرآورده هاي گوشتي در هنگام خريد و طبخ آن ) بيشتر در معرض خطر هستند .

علايم بيماري :
در توكسوپلاسموز انگل از طريق دستگاه گوارش وارد بدن مي شود و از طريق دستگاه خود را به جريان خون و لنف مي رساند . اين عفونت در اغلب موارد بدون نشانه است و يا به صورت حاد و تنها غدد لنفاوي تظاهر مي كند .

دو نوع توكسوپلاسموز وجود دارد .
1 – توكسوپلاسموز مادرزادي
2 – توكسوپلاسموز اكتسابي

1 – توكسوپلاسموز مادرزادي :
داراي سه علامت مي باشد ( جنيني كه از مادر آلوده شده است ) .
الف ) تورم شبكه چشم : تورم شبكه چشم كه چشم به كوري منجر مي شود ( كوري مطلق يا كوري نسبي ) كه به تنهايي شايعترين نشانه توكسوپلاسموز مادرزادي مي باشد .
ب ) هيدوسالي و ميكروسفالي : كه به معني آب آوردن مغز و كوچكي مغز مي باشد و هر دو مورد يعني هيدوسفال و ميكروسفال مغز كوچك است ولي در هيدروسفال جمجمه بزرگ است و مغز كوچك و در داخل آن پر از مايع مي باشد .
ج ) كلسيفيكاسيون مغزي : آهكي شدن داخل مغز

2 – توكسوپلاسموز اكتسابي :
در بزرگسالان علائمي مانند :
الف – تب و راشهاي ماكولوپاپولر
راش به دانه هاي زير قرمز رنگ روي پوست و ماكول به دانه هاي لكه دار اطلاق مي شود .
ب – لنفادونوپاتي : بزرگ شدن غدد لنفاوي كه ابتدا غدد لنفاوي تحت فكي بعد گردني و بعد زير بغلي و سپس كشاله ران متورم مي شود ( بترتيب )
ج – اسپلنومگالي و هپاتومگالي : بزرگ شدن طحال و كبد
د – تورم شبكيه چشم

پيشگيري و درمان :
بيماري قابل درمان است و توصيه مي شود براي درمان ، بيمار را به مركز بهداشتي – درماني ارجاع دهيد .
1 – از گوشت حرارت ديده ( 66 درجه سانتي گراد به بالا ) استفاده كنيد . يخ زدن گوشت قدرت آلوده كنندگي لارو را كاهش مي دهد ولي از بين نمي برد .
2 – همه افراد به ويژه زنان باردار بايد از تماس با گربه و مدفوع آن اجتناب كنند ، همچنين اين افراد بايد به هنگام كار كردن در باغچه از دستكش استفاده كنند و بعد از پايان كار و قبل از غذا دستهاي خود را بخوبي بشويند .
3 – دستها را قبل از خوردن غذا و بعد از دست زدن به گوشت خام و يا تماس با خاكهايي كه احتمالاً آلوده به مدفوع گربه است بايد كاملاً شست .
4 – بايد در هنگام كار كردن با گوشت خام از دست زدن به چشم و دهان خودداري كرد .
5 – از خوردن تخم مرغ خام خودداري شود .
6 – تمام ميوه ها و سبزي ها را باي قبل از مصرف به خوبي شست .
7- دامپزشكان ،‌قصابان و زنان باردار احتمالاً در معرض خطر بيشتري هستند ،‌بنابراين بايد اقدامات پيشگيري كننده را جدي بگيرند .
8 – مگس و سوسك مي تواند ناقل انگل توكسوپلاسما باشند ، بنابراين غذا بايد از دسترس آنها دور شود .
9 – آزمايش خونهاي اهدايي از نظر آلودگي به توكسوپلاسموز ضروري است .
10 – در صورت امكان از نهگه داشتن گربه و پرندگان در محيط مسكوني خودداري شود .

نتيجه :
بيماري توكسوپلاسموز قابل پيشگيري و درمان است . كه با رعايت بهداشت مي توان از بروز بيماري به خصوصدر زنان باردار و عوارض آن روي جنين جلوگيري كرد .

منابع :
اصول طب داخلي هاريسون . ترجمه : دكتر بهزاد محمدي – دكتر حميد مويد ويرايش ، چاپ دوم ، 2002
خلاصه مقالات دومين كنگره ملي بيماريهاي قابل انتقال بين انسان وحيوان
اصول پيشگيري و مراقبت از بيماريها بر اساس دستور عمل كشوري
كنترل بيماريهاي واگير در انسان ، ترجمه : دكتر حسين صباغيان
بيماريهاي انگلي و عفوني ، دكتر اسماعيل صائبي

[hoobare]

نابینایی




نابینایی عبارت است از کاهش بینایی به حدی که مانع اشتغال فرد با اتکای خود می‌شود، یا فرد را برای زندگی وابسته به دیگران یا وسایل کمکی نماید. نابینایی در اثر بعضی بیماریها در انسان پدیدار می‌شود.

مقدمه

آیا هیچ می‌دانید که در جهان حدود 40 میلیون نابینا زندگی می‌کنند؟ نابینایی درجه‌های بسیار گوناگونی دارد. برخی هرگز نور را نمی‌بینند؛ بعضی دیگر فقط می‌توانند نور را از تاریکی تشخیص دهند. در میان نابینایان عده‌ای هم هستند که از دید ناچیزی برخوردارند. از این همه نابینایی که در جهان زیست می‌کنند، فقط درصد اندکی کور مادرزاد هستند. کور متولد شدن ، پدیده‌ای است که هنوز علل آن را کاملا درنیافته‌ایم. بسیاری از افراد ادعا می‌کنند دید چشمانشان کم شده است.

کاهش دید ، 20 درصد میانسالان را تحت تأثیر قرار می‌دهد. کاهش دید معادل نابینایی کامل نیست. نابینایی به این معنی است که دقت بینایی فرد با اصلاح عدسی ، بهتر از 20.2 نبوده یا میدان بینایی او بسیار محدود شده و به کمتر از 20 درجه رسیده است. هر کس ممکن است به کاهش دید مبتلا شود، چون بیماریها و صدمات مختلفی می‌توانند باعث کاهش دید شوند. به دلیل اینکه بیماریهایی مثل تخریب ماکولای چشم ، آب سیاه و آب مروارید در افراد مسن بیشتر دیده می‌شود، بنابراین کاهش دید و نابینایی در افراد بالای 45 سال شیوع بیشتری دارد.

نابینایی در افراد مبتلا به دیابت ، قابل پیشگیری می‌باشد. نابینایی پس از تولد بیشتر بر اثر بیماریهای چشمی رخ می‌دهد؛ گاهی هم یک بیماری عمومی ، مانند بیماری قند یا مننژیت ، ممکن است عامل کوری باشد. حادثه و انفجار ، دو عامل دیگرند برای نابینا ساختن چشم. در کشورهایی که مردم به دلیل بالا بودن سطح زندگی و داشتن مراقبتهای خوب پزشکی عمر طولانی می‌کنند، پیری مسایلی برای چشم پدید می‌آورد.





علل نابینایی

اهمیت نسبی علل مختلف کوری بسته به سطح توسعه اجتماعی در نواحی جغرافیایی مورد مطالعه تفاوت می‌کند. در ممالک در حال توسعه ، کاتاراکت شایعترین علت است و البته تراخم ، جذام ، انکوسرکیازیس و گزروفتالمی ، نیز از علل مهم می‌باشند. در کشورهای توسعه یافته‌تر ، نابینایی به میزان زیادی به فرآیند پیری بستگی دارد. سایر علل عبارتند از: رتینوپاتی دیابتی ، جداشدگی شبکیه و بیماریهای دژنراتیو ارثی شبکیه.

کاتاراکت

کاتاراکت (آب مروارید) حدود 50 درصد موارد نابینایی را در سراسر جهان تشکیل می‌دهد. در بسیاری از کشورهای در حال توسه ، تسهیلات موجود برای درمان کاتاراکت کافی نیستند. کاتاراکت به کدورت عدسی گفته می‌شود. پیری شایع‌ترین عامل کاتاراکت است. اما بسیاری از عوامل دیگر می‌توانند دخیل باشند مانند سموم ، بیماریهای سیستمیک و وراثت. اگر شیوه‌های طبی یافت شوند که بتوانند ایجاد کاتاراکت را 10 سال به عقب بیندازند، تخمین زده می‌شود که تعداد افراد نیازمند به جراحی 45 درصد کاهش یابد. علت آب مروارید بطور کامل مشخص نشده است، اما عدسیهای مبتلا دچار رسوبات پروتئینه‌ای هستند که پرتوهای نور را متفرق می‌کنند و شفافیت آن را کاهش می‌دهند و در صورت عدم درمان و جراحی ، فرد دچار نابینایی می‌شود.

تراخم

تراخم باعث کراتوکنژنکتیویت دو طرفه عموما در کودکان می‌شود. در صورت شدید بودن منجر به کوری خواهد شد. این بیماری حساسیتی ناشی از حساسیت تأخیری به فرآورده‌های باکتریال مثل باسیل سل می‌باشد که باعث ایجاد زخم در قرنیه چشم می‌شود. در حدود 400 میلیون نفر در جهان تراخم دارند. تراخم را می‌توان با سولفونامیدها یا آنتی بیوتیکهای مختلف نظیر تتراسایکلین یا اریترومایسین ، درمان کرد. اما پیشگیری از گسترش عفونت با ارائه تسهیلات بهداشتی ، مؤثرتر از درمان است.

جذام

جذام 16 - 15 میلیون نفر را در جهان گرفتار ساخته و گرفتاریهای چشمی آن بالاتر از هر بیماری سیستمیک دیگر است. تا 10 درصد بیماران جذامی در اثر بیماری کور می‌شوند. لکه‌های بد نامی اجتماعی که به پیشانی جذامیها می‌خورد، درمان آن را با دشواری مواجه می‌کند، اما داروهای مؤثر و احتمال تهیه واکسن برای آن وجود دارد.

اونکوسرکیازیس

این بیماری از طریق گزش پشه سیاه منتقل می‌شود که در رودخانه‌های جاری تخمگذاری می‌کند (به همین دلیل نام کوری رودخانه به آن اطلاق می‌شود.) در سراسر جهان 28 میلیون نفر مبتلا به این بیماری هستند و 20 درصد افراد مناطق بومی در اثر بیماری کور می‌شوند. پیشگری از بیماری با ریشه کن کردن حشره ناقل و درمان با ivermectin ، انجام می‌شود.

گزروفتالمی

گزوفتالمی ناشی از کمبود ویتامین A است. از نظر بالینی ، خشکی ملتحمه همراه با لکه‌های مشخص Bitot و نرم شدن قرنیه وجود دارد که منجر به سوراخ شدن قرنیه می‌شود. سوء تغذیه پروتئین باعث شعله‌ور شدن بیماری و مقاوم شدن آن نسبت به درمان شود. گزوفتالمی ، یک علل شایع کوری در شیر خواران است. شیر خواران گرفتار اغلب به بزرگسالی نمی‌رسند. گزوفتالمی را می‌توان با بهبود عمومی تغذیه یا ویتامین A مکمل ، پیشگیری کرد.

سایر علل نابینایی

بیماریهای ارثی علل مهم نابینایی هستند، اما به تدریج میزان بروز آنها در پاسخ به تلاشهای مشاوران ژنتیک برای آگاهی عمومی از ماهیت قابل پیشگیری این بیماریها باید کم شود. در ضمن در افراد بالای 65 سال اختلالات شبکیه ،‌ گلوکوم (آب سیاه) ، ‌دیابت و بیماریهای عروقی باعث ایجاد نابینایی می‌شوند.

توانبخشی نابینایان

هدف از توانبخشی ، توانا کردن بیمار به یک زندگی تقریبا تا حد ممکن است. نابینایی لزوما به معنای بی‌یاور بودن نیست. انطباق مشخصی با اختلال یا کوری کامل ، بسته به سن شروع ، مزاج ، آموزش و منابع مالی ، متفاوت است. برای مثال بیماران مسن‌تر ممکن است با شکیبایی کامل با کوری برخورد کنند. بسیاری از خدمات ویژه و وسایل اپتیک و غیر اپتیک وجود دارند. آشکار است که مسئولیت پزشک با تشخیص ، پیشگیری و درمان اختلالات چشمی منجر به نابینایی پایان نمی‌یابد. پزشک باید نسبت به واکنشهای شدید افسردگی که ممکن است رخ دهد، هوشیار باشد. بخصوص وقتی هنوز بینایی وجود دارد، باید به بیمار در انطباق با کوری کمک شود.

بریل Braille

این سیستم بسیار مؤثر خواندن برای نابینایان در سال 1825 معرفی شد. حروف بریل تشکیل می‌شوند از نقطه‌های برجسته‌ای که در دو تا سه ستون مرتب شده‌اند. رمز بریل بین‌المللی در سال 1951 معرفی شد. بریل امروزه کمتر از گذشته استفاده می‌شود، زیرا بسیاری از نابینایان وسایل سمعی را برای مقاصد خبرگیری و تفریحی ترجیح می‌دهند. اما اخیرا در دسترس بودن سیستمهای قابل حمل ذخیره اطلاعات همراه با ورودی رمزهای بریل و پرونده‌هایی به شکل و خط موسوم به خط بریل ، علاقه به آنرا دوباره احیا کرده است.

وسایل الکترونیکی برای نابینایان

Optacon یک وسیله الکترونیکی است که تصاویر حروف را به شکلهای قابل لمس تبدیل می‌کند. حمل آن راحت است و تقریبا برای هر نوع مطالب خواندنی قابل استفاده است. امروزه وسایل کمکی سمعی نیز اهمیت قابل توجهی پیدا کرده است مانند ماشین حساب ، ساعت و پول شناسهای سخنگو.

شیوع نابینایی در جهان

سازمان بهداشت جهانی (WHO) تخمین می‌زند در حال حاضر 35 - 27 میلیون نابینا در جهان زندگی می‌کنند. 90 درصد نابینایان جهان در ممالک در حال توسعه و عمدتا در آسیا و آفریقا می‌باشد که اغلب در جوامع محروم و در مناطق روستایی زندگی می‌کنند. خطر کوری در بسیاری از این جوامع فراموش شده 40 - 10 برابر بیشتر از مناطق صنعتی توسعه یافته اروپا و آمریکا می‌باشند.

برنامه سازمان بهداشت جهانی برای پیشگیری از نابینایی

سازمان بهداشت جهانی ، برای پیشگیری از نابینایی ، مراکزی در 60 کشور در حال توسعه مستقر ساخته است. تا با مطالعات گروهی ، اطلاعات صحیح اپیدمیولوژیک بدست ‌آیند تا پایه ریزی برای برنامه ریزی هدفدار ، اجرا و ارزیابی صحیح برنامه‌های پیشگیری از نابینایی انجام گیرد.

[hoobare]

آب سیاه چشم گلوکوم (Glaucoma) یا آب سیاه چشم با افزایش فشار داخل چشم، وسیع شدن کاپ اپتیک و کاهش میزان بینایی مشخص میشود که اکثر موارد علتی برای آن نمی‌توان یافت و به نام گلوکوم اولیه گفته می‌شود.

شرح بیماری

گلوکوم در بعضی کشورها شایعترین علت کوری قابل پیشگیری می‌باشد. علت آن اختلال خروج مایع زلالیه چشم می‌باشد و باعث بزرگ شدن کاپ اپتیک می‌شود و عروق چشمی را به کنار می‌راند و در این صورت با فشار طبیعی بطورمتوسط تقریبا 15 میلیمتر جیوه می‌باشد که هر گاه فشار به دو برابر این میزان برسد، آسیب چشم شروع می‌شود. میزان آسیب به شدت و مدت افزایش فشار داخل چشم وابسته است. رشته های عصبی تخریب می‌شوند و قطع می‌شوند. زاویه طبیعی قرنیه و عنبیه به طور طبیعی 45-30 است و با بالارفتن سن این زاویه تنگ‌تر می‌شود و بر اساس این زاویه گلوکوم به زاویه باز و زاویه بسته تقسیم می‌شوند.

گلوکوم زاویه باز اولیه

شایعترین نوع گلوکوم می‌باشد، جنبه ژنتیکی، خانوادگی و فامیلی و نژادی دارد. در سیاهپوستان 3 برابر سفیدپوستان رخ می‌دهد. بعد از 50 سالگی بروز می‌کند و تا مراحل آخر بیمار هیچ علامتی ندارند و در معاینات چکاپ کشف میشود. در این بیماری میدان بینایی به تدریج کوچکتر شده و در انتها بیمار فقط دید لوله ای دارد و فقط روبروی خود را می‌بیند. در معاینه پزشکی افزایش برای پیشگیری، خویشاوندان درجه اول افراد مبتلا باید بررسی شوند.

عوامل افزایش دهنده خطر

افزایش زیاد فشار داخل چشمی، افزایش سن، سابقه خانوادگی مثبت گلوکوم، نزدیک‌بینی دیابت، بیماری قلبی- عروقی، سیاهپوست بودن و بروز خونریزی دیسک چشم در افرادی که فشار داخل چشم بالاست، باعث افزایش احتمال بروز گلوکوم می‌شود.

درمان

درمان در مراحل اولیه داروهای خوراکی تیمولول، بتاکسولول و استازولامید- دروزلامید پیلوکارپسین و یا قطره‌های نقرین اگر با این داروها فشار چشم بیمار طبیعی نشود لیزر درمانی یا عمل جراحی لازم می‌شود.

گلوکوم زاویه بسته حاد اولیه

این حالت وقتی رخ می‌دهد که بر آمده شدن محیطی عنبیه در زاویه اتاق قدامی چشم انسداد ایجاد کند و به این ترتیب کاهش خروج زلالیه باعث افزایش حاد فشار داخل چشم شود. افراد دوربین به علت اینکه از قبل تنگی زاویه دارند همچنین افراد پیر به علت بزرگ شدن عدسی بیشتر به این حالت دچار می‌شوند.

علایم

این بیماری اکثرا بصورت حمله‌ای است. و در یک چشم ظاهر میشود. حملات آن معمولا هنگام عصر به علت گشاد شدن نسبی مردمک و یا هنگام استفاده از داروهای گشاد کننده مردمک در معاینات پزشکی رخ می‌دهد. گلوکوم زاویه بسته حاد با شروع ناگهانی تاری دید شدید، درد طاقت فرسای چشم، قرمزی چشم، اشک ریزش و حساسیت به نور، دیدن هاله اطراف نور، تهوع، استفراغ مشخص می‌شود و در معاینه پزشکی فشار داخل چشم افزایش یافته و مردمک به نور پاسخ نمی‌دهد و گشادی نسبی دارد و قرنیه کدر شده است.

درمان

درمان گلوکوم زاویه بسته حاد یک فوریت پزشکی است. و فشار داخل چشم باید سریعا پایین آورده شود و بعد از آن درمان اصلی، جراحی است که جراحی روی هر دو چشم انجام می‌شود (در چشم غیر مبتلا برای پیشگیری جراحی انجام می‌شود. فشار داخل چشم را با داروهای دیورتیک (ادرار آور) مانند استازولامید، مانیتول و بعد پیلوکارپین پایین می‌آورند.)

گلوکوم زاویه بسته تحت حاد

این بیماری نوع حاد است فقط حملات افزایش فشار داخل چشم در اینها مدت کمتری می‌ماند و حالت راجعه دارد. حملات خودبخود رفع می‌شوند. گاه به فرم حاد تبدیل می‌شوند. علایم بیماری شامل حملات کوتاه مدت و راجعه درد، قرمزی، تاری دید یکطرفه همراه با دیدن هاله اطراف نور می‌باشد. درمانی مشابه نوع حاد است.

گلوکوم زاویه بسته مزمن

این بیماری نیز مثل نوع زاویه باز مزمن، با کاهش وسیع میدان بینایی تظاهر پیدا می‌کند. این بیماران هیچگاه دچار حملات افزایش فشار داخل چشم نمیشوند. درمان با جراحی است.

گلوکوم مادرازدی

این بیماری بر اثر ناهنجاری رشد ساختمان چشم ایجاد میشود. نوع ثانویه آن همراه با برخی بیماریهای مغزی مادرزادی دیده میشود (استورچ وبر- نورفیبروماتوز و سرخجه مادرازدی). تشخیص گلوکوم مادرزادی معمولا تا 1 سالگی داده می شود. اشک‌ریزش اولین و شایعترین علامت آن می‌باشد. علائم دیگر حساسیت به نور و کاهش شفافیت قرنیه است. و در معاینه پزشک افزایش فشار داخل چشم و بزرگ شدن کاپ اپتیک وجود دارد. در این بیماران قرنیه بزرگ می‌شود و چشم بزرگ می‌شود اصطلاحا چشم گاوی (بوفتالموس) می‌گویند. پارگی چشم با ضربه خفیف و کوری نتایج این بیماری است. درمان این گلوکوم جراحی است.

گلوکوم ثانویه

گلوکوم ثانویه علت افزایش فشار داخل چشم، بیماری چشمی دیگری می‌باشد. بیماریهای مانند کاتاراکت (آب مروارید)، در رفتگی عدسی، التهاب شبکیه (تومور چشمی) و مصرف کورتون ها (معمولا مصرف موضعی باعث گلوکوم می‌شود) و ضربه ها می‌توانند باعث افزایش فشار داخل چشم و گلوکوم گردند.

[hoobare]

خشکی چشم



خشکی چشم یکی از شایعترین علتهای مراجعه افراد به درمانگاه چشم پزشکی است. این بیماری که ناشی از تغییر در کیفیت یا کمیت اشک چشم می‌باشد و می‌تواند افراد را در همه گروه‌های سنی مبتلا کند اما شیوع آن در افراد مسن تر بیشتر است. به علاوه این بیماری بیشتر زنان را مبتلا می‌کند. علائم این بیماری ممکن است از سوزش و خارش خفیف چشم در موقع انجام کارهای چشمی تا ایجاد سوراخ قرنیه در موارد خیلی شدید متغییر باشد.

ترشح طبیعی اشک

وظیفه اصلی اشک چشم، مرطوب نگه داشتن و شستشوی مداوم سطح کره چشم و رساندن اکسیژن و مواد غذایی به قرنیه است. اشک چشم از سه لایه تشکیل شده است:

• لایه موکوسی عمقی: این لایه روی قرنیه و ملتحمه را می‌پوشاند و به پخش شدن لایه آبکی اشک در سطح چشم کمک می‌کند.

• لایه آبکی میانی: این لایه قسمت اصلی اشک را تشکیل می‌دهد. بخش عمده (98%) این لایه از آب بقیه آن از املاح و پروتئینها تشکیل شده است. قسمت عمده لایه آبکی اشک از غده اشکی ترشح می‌شود که در قسمت خارج و بالای کره چشم زیر پلک فوقانی قرار گرفته است.

• لایه چربی سطحی: این لایه که از غده‌های موجود در لبه پلک ترشح می‌شود روی لایه آبکی را می‌پوشاند و از تبخیر سریع این لایه جلوگیری می‌کند.

• با هر نوبت پلک زدن لایه اشکی روی چشم گسترده می‌شود. اشک اضافی از طریق دو سوراخ کوچک در گوشه داخلی پلکها به داخل بینی تخلیه می‌شود. (به همین علت گریه کردن باعث آبریزش از بینی می‌شود.)

علل خشکی چشم

به طور کلی هر عاملی که باعث کاهش تولید یا تغییر کیفیت اشک شود، می‌تواند منجر به بروز خشکی چشم شود. مهمترین عوامل ایجاد خشکی چشم عبارتند از :

• بالارفتن سن: با بالا رفتن سن مقدار ترشح لایه آبکی اشک کم می‌شود. به علاوه همانطور که در افراد مسن چربی پوست کمتر و پوست خشک می‌شود، در چشم نیز میزان ترشح چربی کمتر می‌شود و در نتیجه مقدار تبخیر لایه آبکی زیاد می‌شود. کاهش تولید و افزایش تبخیر لایه آبکی اشک باعث ایجاد خشکی چشم در اکثر افراد مسن می‌شود.

• عوامل محیطی: در محیطهای گرم و خشک میزان تبخیر لایه آبکی اشک زیاد می‌شود. همچنین قرار گرفتن در معرض باد شدید و یا هوای سرد و خشک ارتفاعات می‌تواند باعث بدتر شدن خشکی چشم شود. استفاده از وسایل گرمازا (مثل بخاری و شومینه) و قرار گرفتن در معرض گرد و غبار و دود (به خصوص دود سیگار) از عواملی است که باعث تشدید خشکی چشم می‌شود.

• کار چشمی طولانی مدت: پلک زدن متناوب برای پخش شدن لایه اشک بر روی چشم ضروری است. در مواردی که فرد برای مدت طولانی به چیزی خیره شود و پلک نزند (مثلاً در موقع کار با کامپیوتر، تماشای تلویزیون یا مطالعه) علائم خشکی چشم بدتر می‌شود.

• داروها: بسیاری از داروهای معمولی می‌توانند باعث کم شدن ترشح اشک و ایجاد خشکی چشم شوند. مهمترین این داروها ، داروهای ضد فشار خون، داروهای سرماخوردگی (آنتی هیستامینها)، داروهای ضد افسردگی، داروهای قلبی، قرصهای جلوگیری از بارداری، قطره‌های چشمی (به خصوص داروهایی که برای درمان گلوکوم استفاده می‌شوند) می‌باشند.

• تغییرات هورمونی: تغییرات هورمونی به علت تغییر در چربی لایه اشکی می‌توانند باعث خشکی چشم شوند. یائسگی، بارداری و قرصهای جلوگیری از بارداری به علت تغییرات هورمونی خشکی چشم را تشدید می‌کنند.

• بیماریها: بیماریهای مختلف مثل (کم‌کاری تیروئید|بیماریهای تیروئید)) و برخی از بیماریهای سیستم ایمنی (مثل شوگرن و لوپوس ) می‌تواند باعث ایجاد خشکی چشم شود.

• مشکلات تغذیه‌ای: کمبود ویتامین A می‌تواند به موارد شدید و خطرناک خشکی چشم منجر شود.
• التهاب لبه پلکها (بلفاریت): این بیماری با تغییر در چربی لایه اشکی باعث بدتر شدن خشکی چشم می‌شود.

• بسته نشدن پلکها: در صورتی که به علت مشکلات ساختاری پلکها درست بسته نشود مقدار تبخیر اشک زیاد می‌شود و خشکی چشم ایجاد می‌شود (مثلا در بیماری فلج بل). بعلاوه در مواردی که به علت مشکلات عصبی (مثلاً پارکینسون) فرد کمتر در حالت عادی پلک بزند خشکی چشم ایجاد می‌شود.

• استفاده از لنزهای تماسی: استفاده از لنز تماسی یکی از علل شایع خشکی چشم است. لنزهای تماسی مثل یک اسفنج لایه آبکی اشک را جذب می‌کنند و باعث خشکی چشم می‌شوند. بعلاوه استفاده از لنز تماسی باعث کم شدن حس قرنیه و کاهش پلک زدن می‌شود و در نتیجه تولید و پخش شدن اشک را با مشکل مواجه می‌کند.

علائم و نشانه‌های خشکی چشم

گرچه این بیماری خشکی چشم نامگذاری شده است، اما در اکثر مواقع فرد مبتلا احساس نمی‌کند که چشمش خشک شده، بلکه بیشتر افراد از سوزش و خارش و گاهی اشک‌ریزش چشمها شاکی هشتند. شایعترین علائم خشکی چشم عبارتند از: سوزش و خارش چشمها ، احساس وجود جسم خارجی (شن ریزه) در چشمها ، تاری دید که با پلک زدن برطرف می‌شود، قرمزی چشمها ، درد و اشکال در حرکت پلکها ، حساسیت به نورهای شدید ، اشک‌ریزش بیش از حد و عدم تحمل لنز تماسی.

معمولاً این علائم در هر دو چشم ایجاد می‌شود. شدت علائم در زمانهای مختلف یکسان نیست و اغلب پس از قرار گرفتن در معرض باد و گرد و غبار، کار با کامپیوتر، تماشای تلویزیون یا مطالعه طولانی مدت بدتر می‌شود.

روشهای تشخیص خشکی چشم

در صورتی که به علت وجود علائم فوق به خشکی چشم مشکوک شدید حتما با پزشک مشورت کنید. به یاد داشته باشید که خشکی چشم علاوه بر آنکه احساس ناراحتی ایجاد می‌کند در صورتیکه شدید باشد ممکن است باعث ایجاد لک قرنیه و کاهش دید دائمی شود. چشم پزشک برای بررسی و تشخیص خشکی چشم از روشهای مختلف استفاده می‌کند:

• مشاهده لایه اشک موجود در سطح چشم با استفاده از دستگاه اسلیت لامپ.
• رنگ آمیزی سطح چشم با استفاده از رنگهای مخصوص: این رنگها به مناطق خشک و آسیب دیده سطح چشم می‌چسبند و آنها را مشخص می‌کنند.

• اندازه گیری مقدار اشک با کاغذ مخصوص (تست شیرمر): در این روش یک فیلتر کاغذی مخصوص در داخل پلک قرار داده می‌شود و پس از چند دقیقه بررسی می‌شود میزان رطوبتی که جذب فیلتر کاغذی شده است با میزان ترشح اشک در ارتباط است.
• بررسی ترکیبات شیمیایی اشک: در این روش (که در موارد خاص بکار می‌رود) مقدار املاح و پروتئینهای اشک بررسی می‌شود.

درمان

باید توجه داشت که مشکلات ناشی از خشکی چشم ممکن است بسیار خفیف یا بسیار شدید باشد. در موارد خیلی خفیف ممکن است صرفاً عمل به توصیه‌های کلی باعث بهبود علائم شود. اما در موارد شدیدتر ممکن است به اقدامات مختلف درمانی نیاز باشد.

توصیه‌های کلی

• در طول روز مایعات کافی بنوشید. این امر به مرطوب نگه داشتن بافتهای بدن و از جمله سطح چشم کمک می‌کند.
• در مواقعی که کار چشمی طولانی مدت انجام می‌دهید، سعی کنید به صورت ارادی پلک بزنید. به صفحه مانیتور، تلویزیون یا کتاب خیره نشوید. هر 5 تا 10 دقیقه یک بار برای چند ثانیه پلکها را ببندید.

• از قرار گرفتن در معرض گرد و غبار، یا دود سیگار پرهیز کنید. در محیطهای خشک و در هوای طوفانی حتی الامکان از عینک (آفتابی یا طبی) استفاده کنید.
• در فصول سرد سال که از وسایل گرمازا در داخل منزل استفاده می‌کنید از دستگاه بخور برای مرطوب نگه داشتن فضای اتاق استفاده کنید.

• چشمها را نمالید. مالیدن چشمها باعث تحریک بیشتر و بدتر شدن علائم می‌شود.
• از عواملی که باعث بدتر شدن علائم می‌شود پرهیز کنید.

درمانهای دارویی

• قطره‌های اشک مصنوعی: قطره‌های اشک مصنوعی شایعترین داروهایی هستند که در درمان خشکی چشم به کار می‌روند و معمولاً علائم خشکی چشم را برطرف می‌کنند. در موارد خفیف و متوسط، معمولاً روزی 4-3 بار استفاده از قطره اشک مصنوعی برای رفع علائم کافی است. برخی از انواع قطره‌های اشک مصنوعی به سرعت از داخل چشم شسته می‌شوند و برای مدت کوتاهی علائم را برطرف می‌کنند. برخی از انواع قطره‌ها چسبندگی بیشتری دارند و مدت بیشتری در چشم می‌مانند و اثر آنها تا چندین ساعت پایدار می‌ماند. در ساخت برخی از قطره‌های اشک مصنوعی از مواد محافظ استفاده می‌شود. در برخی از افراد این مواد محافظ باعث تحریک و بدتر شدن علائم چشمی می‌شود. بنابراین به خصوص اگر قطره اشک مصنوعی را مکرراً (بیشتر از 4 بار در روز) استفاده می‌کنید با مشورت با پزشک قطره‌ای را استفاده کنید که فاقد مواد محافظ باشد.

• پمادهای چشمی: در مواردی که علائم خشکی چشم در موقع خواب هم وجود داشته باشد، پمادهای ساده چشمی قبل از خواب تجویز می‌شود. این پمادها باعث چرب و مرطوب شدن سطح چشم می‌شود. استفاده از پماد در طول روز توصیه نمی‌شود چون علاوه بر آنکه باعث تاری دید می‌شود اثر قطره‌های اشک مصنوعی را نیز کم می‌کند.

• آنتی‌بیوتیک خوراکی: در مواردی که التهاب لبه پلکها و غدد چربی در ایجاد خشکی چشم نقش داشته باشد گاهی استفاده از آنتی‌بیوتیکهای خوراکی، می‌تواند به بهبود علائم کمک کند.

• استفاده از شامپو بچه: در مواردی که التهاب پلکها باعث ایجاد خشکی چشم شده باشد، شستشوی لبه پلکها با شامپو بچه رقیق شده با برداشتن چربی اضافه به بهبود علائم کمک می‌کند.

درمانهای جراحی

در موارد نسبتاً شدید خشکی چشم ممکن است با اقدامات فوق بهبود کافی ایجاد نشود در این موارد استفاده از روشهای جراحی برای بهبود خشکی چشم ضروری است:

• بستن سوراخهای خروج اشک: در این روش سوراخهای خارج کننده اشک از چشم به صورت موقت یا دائمی بسته می‌شوند. این روش باعث باقی ماندن اشک در چشم و مرطوب ماندن چشم می‌شود.

• بستن پلکها: در مواردی که فلج پلکها یا اشکالات ساختمانی پلکها باعث باز ماندن چشم و تبخیر اشک شود، با بستن موقتی بخشی از پلکها می‌توان سطح تبخیر اشک را کمتر کرد.

• پیوند قرنیه: در مواردی که خشکی چشم شدید باعث ایجاد کدورت یا زخم قرنیه شده باشد، ممکن است برای کمک به بهبود دید نیاز به جراحی پیوند قرنیه باشد. البته نتیجه پیوند قرنیه در این موارد معمولاً چندان خوب نیست.

خشکی چشم و لیزیک

وجود خشکی چشم می‌تواند نتیجه اعمال جراحی اصلاح دید (مثل لیزیک) را تحت تأثیر قرار دهد. معمولاً در صورت وجود خشکی چشم، ترمیم قرنیه پس از عمل جراحی با تأخیر انجام می‌شود. همچنین در افراد مبتلا به خشکی چشم احتمال ایجاد عارضه پس از جراحی چشم بیشتر است. بعلاوه پس از انجام جراحی لیزیک معمولاً علائم خشکی چشم بدتر می‌شود. بنابراین در صورتی که علائم خشکی چشم را دارید و قصد دارید عمل لیزیک انجام دهید حتماً در این مورد با پزشک مشورت کنید.

به یاد داشته باشید که درمان خشکی چشم نه فقط برای راحتی چشمها، بلکه برای سلامت چشم و حفظ بینایی اهمیت دارد

[hoobare]

دوربینی چشم
در دوربینی Hyperopia عکس نزدیک بینی عامل کم بودن انحناء قرنیه یا کوچک بودن طول کره چشم است و امواج نورانی در نقطه‌ای پشت شبکیه متمرکز می‌گردد. این افراد دور را تار و نزدیک را تارتر می‌بینند. دوربینی با عدسیهای همگرا (مثبت) اصلاح می‌شود و افراد اصلاح شده درجاتی از بزرگ بینی را تجربه خواهند کرد.

دید کلی

شایعترین نوع عیب انکساری دوربینی است، فرد مبتلا به این عیب در دیدن اشیاء دور مشکلی ندارد، بلکه اشیا نزدیک را بطور واضح نمی‌بیند. لازم به یادآروی است که تمام انسانها بایستی دوربین به دنیا بیایند تا به تدریج در حین مراحل رشد و افزایش طول قدامی خلفی چشم این مقدار دوربینی از بین برود. این مقدار حدود 2 تا 3 دیوپتر است. با افزایش رشد و بزرگ شدن کره چشم مقدار دوربینی از بین رفته و چشم به حالت طبیعی باز می‌گردد، اما اگر بچه‌ای بدون دوربینی متولد شود در طی مراحل رشد چشم وی نزدیک بین خواهد شد.

انواع دوربینی و علت آن

دوربینی ساده

معمولا به علت کاهش قدرت دیوپتر یک چشم و یا بعلت کاهش طول قدامی خلفی چشم و یا کاهش ضریب شکست اجزا اپتیکی چشم ایجاد می‌گردد.

دوربینی پاتولوژیک

معمولا به صورت مادرزادی در شکل یک عارضه ظاهر می‌گردد، مثلا فقدان عدسی در چشم (آفاکیا) جابجایی عدسی ، تغییرات شکل و انحنای سطح انکساری.

دوربینی Fanctional

این نوع دوربینی به علت فلج عضلات مژگانی و فقدان نیروی تطابق در چشم ایجاد می‌شود. به علت اینکه در دوربینی پرتوهای نور موازی در پشت شبکیه چشم کانونی می‌گردند. لذا به کمک عمل تطابق می‌توان مقداری از دوربینی را جبران کرد، این مقدار دوربینی را اصطلاحا دوربینی ارادی می‌گویند. مقداری از دوربینی که با کمک تطابق برطرف نمی‌گردد، اصطلاحا دوربینی مطلق نامیده می‌شود.

اگر مقدار تطابق بیمار برای از بین بردن دوربینی ارادی را در نظر نگیریم مقدار دوربینی موجود را دوربینی آشکار می‌نامند. با بکار بردن قطره‌های فلج کننده عضلات مژگانی مقدار دوربینی بیشتری حاصل می گردد (به اندازه 1 دیوپتر) که آنرا دوربینی منفی گویند. در حالیکه در افراد طبیعی و نزدیک‌ بین برای مشاهده فواصل دور نیازی به تطابق نمی‌باشد، افراد دوربین بطور دائم دارای تلاش تطابقی هستند که در نمره‌های کم موفق به از بین بردن دوربینی خود می‌گردند و در نمره‌های زیاد به علت عدم توانایی تطابق در از بین بردن دوربینی ، علائم دوربینی بوجود می‌آید. با افزایش سن تلاش تطابقی کاهش می‌یابد و نهایتا بین دوربینی آشکار و دوربینی مطلق اختلافی مشاهده نمی‌شود.

علائم دوربینی

• کاهش بینایی ، سردرد بخصوص در ناحیه‌ای پشت سر و گاهی سردرد در ناحیه پیشانی و گیجگاهی ، (اشک ریزش ، قرمزی چشم ، فتوفوبیا (خوف النور) خستگی چشم و خستگی عمومی بدن ، چشمان ریز (به علت کوچک بودن عمق اتاق قدامی گلوکوم یا آب سیاه)
• در برخی مواقع به علت ایجاد بلفاریت (شوره زدن مژه‌های پلک) ، گل مژه و حتی شالازیون شور
• کاهش بینایی نزدیک در هنگام مطالعه یا انجام کارهای نزدیک از علائم دوربینی است. در بعضی افراد دوربین مشاهده می‌شود که در حین کار نزدیک هر از چند گاهی چشم خود را بمدت چند دقیقه بسته و آنرا ماساژ داده و سپس بکار خود ادامه می‌دهند.

درمان دوربینی

1. عینک: برای اصلاح دید افراد دوربین از عدسی همگرا استفاده می‌شود، زیرا توان چشم افراد دوربین از چشم سالم کمتر است. لذا فاصله کانونی عدسی چشم دوربین بیشتر از چشم سالم بوده و تصویر اجسام پشت شبکیه می‌افتد. نمره عینک افراد دوربین که همان توان عدسی همگرا است، مثبت است و چشم افرادی از پشت عینک درشت دیده می‌شود.
2. لنز: یک وسیله اپتیکی برای بر طرف کردن ضعفی چشم است و اولین بار در سال 1887 با استفاده از لایه نازک شیشه شفاف برای محافظت از قرنیه چشم پیشنهاد شد. لنز معادل عینک است و مزایایی نسبت به عینک دارد. چرا که برخی مواقع تصحیح آستیگماتیسم نامنظم با عینک ممکن نیست. یا اینکه چون لنز با چشم حرکت می‌کند مانع ایجاد آستیگماتیسم مایل می‌گردد و از نظر زیبایی هم بسیار رضایت بخش است.
3. جراحی: در این روش اپی‌تلیوم قرنیه برداشته می‌شود و بعد از اعمال انرژی لیزر دوباره سرجای خودش گذاشته می‌شود.

[hoobare]

تنبلی چشم یا آمبلیوپی (Amblyopia)

تنبلی چشم یا آمبلوپی (Amblyopia) که در حدود 3% از افراد دیده می شود زمانی رخ می‌دهد که چشم در دوره کودکی دید طبیعی پیدا نکند. این اختلال که معمولا در یک چشم دیده می شود بدلیل اختلال دید چشم تنبل بر اثر عوامل مختلف نظیر عیوب انکساری (دوربینی ، نزدیک بینی یا آستیگماتیسم) ، انحراف چشم (لوچی یا استرابیسم) ، و یا عدم شفافیت مسیر بینایی ناشی از عواملی نظیر آب مروارید ، کدورت قرنیه ، و یا افتادگی پلک رخ می‌دهد. عدم وضوح تصویر در چشم بیمار و بهتر بودن تصویر ایجاد شده در چشم سالم سبب می‌شود تا مغز بین دو چشم، چشم سالم را برای دیدن انتخاب کند و در واقع مسیر ارسال تصویر از چشم بیمار به مغز را مسدود و یا اصطلاحاً دید چشم بیمار را "خاموش" کند.

دید کلی

چشمان برخی کودکان ، با آنکه سالم به نظر می‌رسند اما از سلامتی و دید کافی برخوردار نیستند. رشد و تکامل مرکز بینایی در مغز از دوران جنینی تا حدود ده سالگی ادامه دارد، اما حداکثر سرعت رشد آن تا سه سالگی است. نتیجه تکامل دستگاه بینایی ، در این دوران ، دید واضح و کامل است. در این مدت ، بخصوص در سه سال اول زندگی ، هر عاملی که باعث اشکال دید ، در یک یا هر دو چشم کودک شود، رشد و تکامل دستگاه بینایی را متوقف می‌سازد و در نتیجه باعث کاهش میزان بینایی طفل می‌شود. معنی این سخن آن است که امکان دارد چشمی را که از نظر ظاهر کاملا طبیعی است از بینایی کامل و طبیعی برخوردار نباشد.

در صورتی که اشکال دید کودک ، قبل از پنج سالگی درمان شود، حتی اگر چشم در این مدت تنبل شده باشد با درمان ، بینایی کامل بدست می‌آید. پس از پنج سالگی ، هر چه درمان چشم تنبل بیشتر به عقب بیافتد، احتمال بدست آوردن بینایی کامل کمتر می‌شود. بطوری که پس از هفت تا ده سالگی ، درمان هیچ تاثیری در بینایی نخواهد داشت.

شرح بیماری

آمبلیوپی نوعی کاهش بینایی است که در آن نمی‌توان در چشم و یا در راههای عصبی بینایی هیچگونه عیب ارگانیک (ساختمانی) واضحی برای آن یافت ودر واقع از مواردی است که نه مریض چیزی می‌بیند و نه دکتر در چشم مریض چیزی می‌بیند از نقطه نظر بالینی زمانی تشخیص آمبلیوپی مسجل می‌گردد که حتی با بهترین تصحیح انکساری نیز نتوان ، دید بیمار را افزایش داد و در روی تابلوی اسنلن حداقل دو ردیف اختلاف دید وجود داشته باشد. در اینجا می‌توانیم بگوییم چشمی که دید کمتری دارد دچار آمبلیوپی است با شرط اینکه در ته چشم نیز نتوان هیچگونه ضایعه ارگانیکی که مسئول کاهش بینایی باشد، یافت نمود.

علائم تنبلی چشم

این اختلال معمولاً در سنین زیر 6 سال ایجاد شده و اغلب توسط والدین ، معلمان و یا پزشک کشف می‌شود. در سنینی که کودک قادر به بیان مشکلات خود می‌باشد ممکن است از ضعف بینایی ، خستگی چشم و یا سردرد شکایت داشته باشد. اما در اغلب موارد کودک شکایتی ندارد و ممکن است علایم بیماریهای مسبب تنبلی چشم نظیر انحراف چشم و کدورتهای مسیر بینایی مثل آب مروارید و کدورت قرنیه منجر به تشخیص شوند. ولی زمانی که تنبلی چشم ناشی از عیوب انکساری باشد تشخیص آن مشکل است زیرا کودکان به راحتی توسط چشم دیگر می‌بینند و کمبود دید در چشم بیمار را جبران می‌کنند. به همین دلیل والدین و معلمان باید به وضعیت دید کودکان توجه ویژه‌ای داشته باشند.

عوامل ایجاد کننده تنبلی چشم

• در نزدیک بینی ، دوربینی و آستیگماتیسم ، اگر دید هر دو چشم بسیار کم باشد، هر دو چشم و اگر تفاوت بین آنها زیاد باشد، چشم ضعیفتر نمی‌تواند تصویر واضحی از اشیاء دریافت کند و دچار تنبلی می‌شود. لوچی یا انحراف چشم نیز می‌تواند باعث دو بینی شده در نتیجه تصویر واضحی روی شبکیه تشکیل نشود. بدین ترتیب مغز بتدریج برای حذف دو بینی ، تصویر چشم منحرف را حذف کرده و تنبلی چشم ایجاد خواهد شد.

• کودکان کم سن و سال ، با مشاهده و درک اشیاء نزدیک ، بیش از اشیاء دور سر و کار دارند. اگر یک چشم نزدیک بین و دیگری دوربین باشد، کودک چشم نزدیک بین را برای بینایی ترجیح می‌دهد، بنابرین چشم دوربین مورد استفاده قرار می‌گیرد و تنبلی پیدا می‌کند. این نوع اختلال اصطلاحا آنیزومتروپی نام دارد. حالت اخیر حتی ممکن است باعث تنبلی هر دو چشم شود.

• اشکالات مادرزادی در ساختمان چشم ، مانند آب مروارید و پایین افتادگی پلک باعث می‌شود که چشم نتواند تصویر واضحی از اشیاء دریافت کند و بتدریج دچار تنبلی شود. در مورد کاتاراکت بهترین درمان عمل جراحی است که اگر پس از تولد تا سه ماهگی هرچه سریعتر صورت بگیرد، نتیجه بهتری خواهد داشت. اما پس از سه ماهگی نتیجه چندان رضایت بخش نخواهد بود.

پیشگیری

تنبلی چشم نوعی اختلال بینایی است که اگر به موقع تشخیص داده و درمان نشود، فرد را از یک چشم بسیار کم بینا یا نابینا می‌کند و با تشخیص به موقع ، به راحتی و کاملا قابل درمان است. اما تنها راه پیشگیری از تنبلی چشم تشخیص بموقع عوامل ایجاد کننده آن است و چون بسیاری از این عوامل برای خانواده‌ها ناشناخته است، چشم همه کودکان باید حداقل سه بار قبل از دبستان در زمانهای مختلف معاینه شود. همچنین اگر کودکی انحراف چشم دارد، والدین باید به محض تشخیص ، او را نزد متخصص برده و تحت درمان قرار دهند.

درمان

درمان تنبلی چشم معمولاً بصورت بستن چشم سالم و وادار کردن مغز به دیدن با چشم تنبل است. این درمان ممکن است هفته‌ها و یا حتی ماهها طول بکشد که البته چشم سالم باید به تناوب باز شود. در مواردی که تنبلی ناشی از عیوب انکساری است تجویز عینک یا لنز سبب وضوح تصویر در چشم معیوب و درمان تنبلی خواهد شد. مواردی نیز که تنبلی ناشی از انحراف چشم است با جراحی و اصلاح انحراف قابل درمان است. نکته‌ای که باید به آن توجه داشت این است که مسیرهای بینایی تا سنین 8 تا 10 سالگی تکامل می‌یابند و درمان تنبلی چشم بعد از این سنین امکان پذیر نیست. بنابراین در صورتیکه چشم تنبل در سنین پایین درمان نشود بعد از سن 10 سالگی در اکثر موارد هیچ درمانی نخواهد داشت و ممکن است منجر به از دست رفتن شدید دید در یک چشم شود.

• گاهی اوقات مدت درمات چند سال است. در این صورت والدین طفل باید استقامت ، پشتکار و حوصله لازم را داشته باشند و از رفت و آمد نزد متخصص و سایر مشکلات جنبی آن خسته نشوند.
• اگر متخصص توصیه کرد چشم کودک را ببندید، طبق دستور او عمل کنید و چشم کودک را کمتر یا بیشتر از زمان تعیین شده نبندید.
• در صورت تشخیص تنبلی چشم ، حتما تا پایان ده سالگی پیگیر وضعیت بینایی و تغییرات عیوب انکساری کودک باشید.
• برای جلوگیری از تنبلی چشم، کودک باید بعد از تولد در زایشگاه توسط متخصص کودکان و در سنین 3 تا 4 ماهگی و 2 تا 3سالگی توسط چشم پزشک معاینه شود.